GÜNLÜK PLAN
DERS :İŞLETME BİLGİSİ VE KOOPERATİFÇİLİK
SINIF :3-B
SÜRE :40+40 DAKİKA
KONU :İŞLETMENİN ORGANİZASYONU
AMAÇLAR:
1-Organizasyon kelimesinin anlamının açıklamak
2-Organizasyon tanımlarını açıklamak
3-Merkezi organizasyonu açıklamak
4-Merkezi olmayan organizasyon
5- Karma organizasyonu açıklamak
6-Organizasyonda yetki ve sorumluluğu açıklamak
YÖNTEM VE TEKNİKLER:Anlatım-Soru-Cevap
KAYNAK ARAÇ VE GEREÇ : İşletme Bilgisi ( Sami Noğay),İşletme Bil.Koop (E.Özkan-H.Özkan)Ders notları
KONUNUN BÖLÜMLERİ
ORGANİZASYON:İnsanların ,fiziksel araç ve imkanları bir amacı gerçekleştire
cek biçimde düzenleyip hizmete koymalarına denir.Organizasyon yapılırken işletme içinde görev taksimi yapılır.Değişik iş gurupları meydana getirilir.
1-MERKEZİ ORGANİZASYON:Bu organizasyon tipinde yetkiler müdürden yardımcılarına onlardan da alt kademedeki aracılar ile işçilere kadar uzanır.
Talimatlar genel müdürden işçiye kadar zincir şeklinde uzanır.
Komuta yetkisi: Bir işin yapılması- yapılmaması hususunda üstün ast üzerinde doğrudan doğruya buyurma yetkisine denir.
2-MERKEZİ OLMAYAN (FONKSİYONEL)ORGANİZASYON:Bu tip organizasyonlarda her bölümün başında uzmanlar bulunur.her uzman kendi bölümü yanında başka bölümlere de emir otorite ve yetki gücünü kullanır.
3-KARMA ORGANİZASYON:Bu organizasyonda görev ve yetkiler merkezi organizasyonda olduğu gibidir.Farkı alt kademe yöneticilerinin yanında uzman kişiler vardır.Bunlara kurmay denir.
YETKİ:Yöneticilerin işletmeyi belli amaçlara ulaştırabilmek için gereken işlerin yapılmasını isteme hakkına yetki denir.Yetki devredilir ama sorumluluk devredilemez.Yetki sorumlulukla birlikte verilmelidir.Bir kimse iki amirin emrine verilmemelidir.Yetki verilene güven duyulmalıdır.Oda işlerin aşamalarından
Amirlerini haberdar etmelidir.Yetki işin bütününe ait olmalıdır.
DEĞERLENDİRME
1-Organizasyonun tanımını yapınız
2-Komuta yetkisini açıklayınız
3-Yetki ne demektir?Anlatınız
4-Yetki ve sorumluluk konusunda dikkat edilecek hususları açıklayınız
DERS ÖĞRETMENİ
Bülent Aktaşın
GÜNLÜK PLAN
DERS :İŞLETME BİLGİSİ VE KOOPERATİFÇİLİK
SINIF :3-B
SÜRE :40+40 DAKİKA
KONU :EKONOMİNİ TEMEL KAVRAMLARI
AMAÇLAR:
1-Ekonominin temel kavramlarını açıklamak
2-Parayı ve günlük hayatımızdaki önemini açıklamak.
3-Fiyat terimini ve günlük hayatımızdaki önemini anlatmak
4-Malları anlatmak
5-Ekonomik değer terimini açıklamak
6-Ücreti açıklamak
YÖNTEM VE TEKNİKLER:Anlatım-Soru-Cevap
KAYNAK ARAÇ VE GEREÇ: İşletme Bilgisi ( Sami Noğay),İşletme Bil.Koop (E.Özkan-H.Özkan)Ders notları
KONUNUN BÖLÜMLERİ:
EKONOMİ:Bir toplumdaki üretim,dağıtım ve tüketim durumu ile ilgili olguların tümüdür.
Halk arasında ise genelde tasarruf manasında kullanılır.Bazen de refah ve servet olarak tarif edilir.
PARA:Para ekonominin yönlendirilmesinde araç olarak kullanılır.Paranın satın alma dışında başkaca bir özelliği yoktur.Milli sınırlar içinde her bölgede kullanılır.Uluslar arası düzeyde başka paralarla değiştirilir.
FİYAT:Bir malın maliyetine ortalama karın eklenmesi ile elde edilen değere fiyat denir.Fiyat arz ve talebin birbirleri ile eşit olduğu düzeyde belirlenir.Belirlenecek fiyat satılan malın maliyetini karşıladıktan sonra belli bir de kar bırakacak nitelikte olmalıdır.
MALLAR:İnsan ihtiyaçlarının önemli bir kısmı hava deniz güneş yağmur kaynak suları gibi maddelerle karşılanır.Bunları doğada bol miktarda bulmak mümkündür.Bunlara ekonomi dışı maddeler denir.
İnsan ihtiyaçlarını temin etmeye yarayan ancak yeryüzünde bol miktarda bulunmayan elde edilmeleri belirli bir çaba gerektiren maddelere ise ekonomik maddeler denir.İnsan ihtiyaçlarını karşılamaya yarayan ve elde edilmesi parayla veya başka ekonomik bir değerle değiştirilebilen bu tür kıt maddelere MAL denir.
ÜCRET:Bir kimsenin bir iş karşılığında bir iş karşılığında işveren veya 3. kişiler tarafından sağlanan ve nakden ödenen paradır.
FAYDA:Bir şeyin ekonomik gayeyi gerçekleştirme yeteneğidir.
DEĞERLENDİRME
1-Ücretin tanımını yapınız
2-Malın tanımını açıklayınız
3-Fiyatın tanımını açıklayınız
4-Para ne demektir?Anlatınız
DERS ÖĞRETMENİ
Bülent Aktaşın
GÜNLÜK PLAN
DERS :İŞLETME BİLGİSİ VE KOOPERATİFÇİLİK
SINIF :3-B
SÜRE :40+40 DAKİKA
KONU :EKONOMİNİ TEMEL KAVRAMLARI
AMAÇLAR
1-Rekabetin tanımını açıklamak
2-Rekabetin faydalarını açıklamak
3-Rekabetin zararlarını açıklamak
4-Ücretin tanımını açıklamak
5-Ücretin neye göre tespit edildiğini açıklamak
6-Faturayı tanıtmak ve açıklamak
7-Sipariş mektubunun nasıl yazıldığını açıklamak
8-Çek ve senedi açıklamak
YÖNTEM VE TEKNİKLER:Anlatım-Soru-Cevap
KAYNAK ARAÇ VE GEREÇ :İşletme Bilgisi ( Sami Noğay),İşletme Bil.Koop (E.Özkan-H.Özkan)Ders notları
KONUNUN BÖLÜMLERİ:
REKABET:İnsanlar arasında sahip olma ve üstün olmak isteklerinden doğan yarışa rekabet denir.Şu faydaları vardır.
1-Piyasadaki mal ve hizmet artar.
2-Mal ve hizmetlerin kalitesi artar
3-Mal ve hizmetin fiyatı düşer.
4-Rekabette üstün gelen şirketin satışı ve karı artar
Rekabetin sınıflandırılması:
1-Bireyler arasındaki rekabet.
2-Mallar arasındaki rekabet.
3-Hizmet arasındaki rekabet
4-Pazarlar arasındaki rekabet.
5-Uluslar arasındaki rekabet.
6-Gruplar arasındaki rekabet
Rekabetin sakıncaları:Eşit şartlarda yapıldığı sürece yararlı olur.Aşırı rekabet işletmelerin batmasına neden olur.Ekonomik yönden güçlü olan işletmeler daha zayıfları batırarak piyasada yalnız kalarak tekel oluştururlar.Fiyatları da kendileri tespit ederler.Kanunlar haksız rekabeti yasaklamıştır.
ÜCRET:İnsanların mal ve hizmet üretmek için harcadıkları emeğin karşılığı olan paraya ücret denir
.Ücretler tespit edilirken şu hususlara dikkat edilir.
1-Hayat pahalılığı.
2-Eşdeğer işlerin karşılaştırılması.
3-Ekonomik güç.
4-Hukuki emirler
Ücret ödeme şekilleri:
1-Zaman esasına göre ücret(İşçilerin kontrolü çok önemlidir.Yetenekli insanlar az kazanır)
2-Parça başına göre ücret(Kalite düşebilir, yetenekli insanlar fazla kazanır)
3-Primli ücret:Zaman ücreti ile parça ücreti karıştırılarak ücret ödenir.İş yoğunluğu aynı olmayan işletmelerde daha çok uygulanır.İşçi ne kadar çok çalışırsa ücretinde artış olacağını bilir.
AVANS:İşçilerin ücretlerini hak etmeden önce paraya ihtiyaçları olursa işveren önceden bir miktar ödeme yapar.Buna avans denir.
Ayrıca çalışanlara ücretli olarak durumlarına göre yıllık izin verilir.
EKONOMİK DEĞER:sahip olunan tüm bilgi,beceri mal ve hizmetler paraya çevrilebiliyorsa bunlara ekonomik değer denir.Ülkelerin ,kişilerin ve işletmelerin ekonomik değerleri vardır.
FATURA:Mal veya hizmet alımlarında işletmenin alıcıya verdiği ticari belgedir.
Müşterinin adı ve soyadı,ticaret unvanı,adresi,vergi numarası faturada bulunur.
Düzenleyenin adı ve soyadı,tarihi,seri numarası satılan mal ve hizmetin adı,teslim tarihi,irsaliye numarası,malın fiyatı,çeşidi ve tutarı faturada yazılıdır.
SEVK İRSALİYESİ:Malın taşınması durumunda taşıyanın yanında fatura yoksa bulundurulması zorunlu belgedir.
SİPARİŞ MEKTUBU:İhtiyaç sahipleri istedikleri malı alacakları yerden onlara telefon ederek veya yazı ile bildirirler.buna sipariş mektubu denir.Bu mektupta malın cinsi,miktarı,niteliği,varsa katalog numarası,teslim tarihi,bedelini ödeme şartları,ambalaj ve nakliyesinin nasıl olacağı önceden bildirilir.
ÇEK:Bir bankaya açılmış bir kredinin veya yatırılmış bir mevduatın alınması için yazılan ödeme emrine ÇEK denir.
Hamiline Yazılı Çek:Çeki elinde bulundurana banka ödeme yapar.Kaybetmek tehlikelidir.
Nama Yazılı Çek::Çekte ismi yazılı olan kişiye banka ödeme yapar.Ancak çekte adı yazan kişi çekin arkasını imzalayarak (CİRO) çeki başkasına devredebilir.
Karşılıksız Çek:Kesilen çekin bankada karşılığı yok ise buna karşılıksız çek denir.Banka çekin karşılığının olmadığını yazarsa çek sahibi suçlu duruma düşer.1 Yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
SENET:Borçluların alacaklıya borçlarının miktarını ödeme yerini ve zamanını yazıp verdikleri ticari belgedir.İki çeşittir.
1-BONO:Borçlu tarafından düzenlenip imzalanarak alacaklısına veya onun emrine veya havalesine belli bir süre sonra paranın ödeneceğini gösteren belgedir.
POLİÇE:Alacaklının alacağının tamamını veya bir miktarını belirli bir tarihte üçüncü bir şahsa veya onun göstereceği bir kimseye ödemesi için borçluya hitaben yazdığı ödeme emridir.
DEĞERLENDİRME
1-Senetle poliçe arasındaki farkı açıklayınız.
2-Hamiline ve nama yazılı çek ne demektir?Açıklayınız
3-Sipariş mektubunda bulunması gereken bilgileri açıklayınız
4-Fatura ne demektir?Bir faturada hangi bilgilerin bulunması gerekir?Anlatınız
5-Ücretlerin nasıl tespit edildiğini anlatınız.
6-Parça başına ücretin faydalarını anlatınız.
7-Avans ne demektir ?Açıklayınız
8-Rekabetin faydalarını anlatınız
8-Rekabet kimler arasında olur?Açıklayınız
DERS ÖĞRETMENİ
Bülent Aktaşın
GÜNLÜK PLAN
DERS :İŞLETME BİLGİSİ VE KOOPERATİFÇİLİK
SINIF :3-B
SÜRE :40+40 DAKİKA
KONU :DEFTERLER.İŞLETMENİN KURULUŞU
AMAÇLAR
1-İşletmelerde tutulan defterleri açıklamak.
2-İşletmenin kuruluş yeri seçimini etkileyen faktörleri açıklamak
3-Kuruluş ve planlama aşamalarını açıklamak
4-Planlamanın faydalarını açıklamak
5-örgütlenme aşamalarını açıklamak
YÖNTEM VE TEKNİKLER:Anlatım-Soru-Cevap
KAYNAK ARAÇ VE GEREÇ :İşletme Bilgisi ( Sami Noğay),İşletme Bil.Koop (E.Özkan-H.Özkan)Ders notları
KONUNUN BÖLÜMLERİ:
Birinci sınıf işletmelerin ve tüccarların tutmaya mecbur olduğu defterler:
1-Yevmiye defteri(Günlük Defter):İşlemlerin düzenli olarak tarih sırasına göre izahlı şekilde yazıldığı defterdir.bu deftere yazılanlar 10 gün içinde Defter-i Kebire yazılmak zorundadır.
2-Defter-i Kebir(büyük defter):Yevmiye defterine yazılan işlemler bu deftere ayrı ayrı sayfalar halinde yazılır Bu defterin sol sayfası borç,sağ sayfası alacak sayfasıdır.
3-Envanter defteri(Bilanço defteri):İşletmenin bütün mevduatlarının yıllık olarak kaydedildiği defterdir.
4-Karar Defteri:Şirketin yönetim kurulu kararlarının yazıldığı defterdir.
İkinci sınıf işletmeler işletme defteri tutarlar.Bu defterin sol tarafına giderler ve harcamalar,sağ tarafına ise gelirler ve kazançlar yazılır.
Bütün defterlerin işletme kapansa dahi 5 yıl saklama zorunluluğu vardır.
İŞLETMENİN KURULUŞU:İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla mal ve hizmet üreten veya pazarlama çalışmaları yapan kuruluşlara İŞLETME denir.İşletmenin doğuşu için müteşebbis şarttır.İşletme kurmayı düşünen müteşebbis önce üretim konusunu düşünmeli,sonra üretimin hammaddeden başlayarak pazarlamasına kadar bütün aşamalarını planlamalıdır.Her işletmede bir yönetim vardır.Yönetimin faaliyetleri şunlardır.
1-Yönetim planın uygulaması için işleri ve kişileri belirler.
2-İşletmenin politikasını tespit eder.
3-Kaynakları bulur .İşletmenin amaçlarını tespit eder.
Bütün işletmelerin birinci amacı kar etmektir.Kar işletmenin yaşaması ve amacını sürdürebilmesi için gerekli olan bir araçtır.
KURULUŞUN YER SEÇİMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER:
1-Ekonomik faktörler:İşletme ham madde kaynaklarına yakın olmalıdır.Üretilen malların pazarlanması da dikkate alınmalıdır.
2-Doğal faktörler:İklim arazi durumu,sıcaklık,deprem bölgesi vb dikkate alınmalıdır.
3-Sosyal faktörler:Yer seçiminde o bölgede yaşayanların kültürel ve sosyal durumları dikkate alınır.Belediyeler şehirlerin büyüme oranı ve yönüne göre bazı kısıtlamalar koyarlar.
4-Psikolojik ve politik faktörler:Devlet geri kalmış bölgeleri kalkındırmak için bazı yerlere işletmelerin kurulmasını teşvik eder.
5-Hammadde:İşletme kullanacağı hammadde kaynaklarına yakın olmalıdır.
6-İşgücü:İşletme kurulacak yerde çalıştıracağı kalitede insanları bulabilmelidir.
7-Taşıma-Ulaştırma:Ulaşım imkanlarının daha elverişli olması nedeniyle deniz,nehir ve karayolları kenarları tercih edilir.Petrol tesislerinin deniz kenarına kurulmasının sebebi budur.
KURULUŞ VE PLANLAMA AŞAMALARI:Bir yönetimi temel görevi planlama,yürütme koordinasyon ve denetimdir.Plan yapılacak işlerin zamanını ve yöntemini araçlarını ve maliyetini önceden tasarlamaktır.
PLANLAMANIN FAYDALARI:
1-Kullanılan zamanın ve iş gücünün boşa harcanmasını azaltır.
2-Yöneticilerin dikkatini amaca çeker.
3-Yetkilerin sınırlarını belirler.
4-Denetimde kullanılacak standartları ortaya çıkarır.
5-Eldeki imkanların amaca hizmet edip etmediğinin denetimini kolaylaştırır.
İYİ BİR PLANIN ÖZELLİKLERİ:
1-Plan açık seçik ve net olmalıdır
2-Belirli ve geçerli bir amaca yönelik olmalıdır
3-ürünü en az maliyetle üretmeyi amaçlamalıdır.
4-En kısa ve en uygun süreyi kapsamalıdır.
5-Plan elamanlar arasındaki dengeyi sağlamalıdır.
6-işletmenin ilke ve standartlarına uygun olmalıdır.
PLANLAMA AŞAMALARI:
1-Planlama süreci:İşletmeyi geliştirmek için yöneticinin yararlanacağı bir çok fırsatlar vardır.Aynı zamanda işletmeyi zora sokacak olumsuz oluşumlarda olabileceği unutulmamalıdır.Fırsatları değerlendirmek ve problem oluşmadan önlemek gerekir.Yönetici geleceğe bakmak zorundadır.Bunu yapan yönetici planlama sürecini iyi kullanmaktadır denilebilir.
2-Amaç ve hedeflerin belirlenmesi:Planlama sürecinin bu aşamasında şu noktalar karara bağlanır.
a-Ulaşılmak istenen satış miktarı
b-Ulaşılmak istenen Pazar payı
c-Ulaşılmak istenen personel sayısı
d-Ulaşılmak istenen üretim miktarı
e-Ulaşılmak istenen eğitim programı sayısı
ÖRGÜTLENME AŞAMALARI
1-Yapılacak işleri belirleme
2-İş görenlerin atanması
3-Yetki ve sorumluluk
4-Yer,araç ve yöntemler
KURULUŞ KARARINA ETKİ EDEN FAKTÖRLER(İşletmelerin kuruluş nedenleri)
1-Bağımsız çalışma isteği
2-Daha fazla kazanma isteği
3-Miras
4-sosyal prestij
5-Başka olanakların olmaması
.
DEĞERLENDİRME
1-İşletmelerin kuruluş nedenleri nelerdir?
2-Planlamanın faydaları nelerdir?
3-İyi bir planın özellikleri nelerdir?
4-İşletmenin kuruluşunda yer seçimini etkileyen faktörleri sayınız.
5-Taşıma ve ulaştırma faktörünü açıklayınız
5-Doğal faktörleri açıklayınız
DERS ÖĞRETMENİ
Bülent Aktaşın
GÜNLÜK PLAN
DERS :İŞLETME BİLGİSİ VE KOOPERATİFÇİLİK
SINIF :3-B
SÜRE :40+40 DAKİKA
KONU :TALEP-ÜRETİM MİKTARLARI VE RAPORLAR
AMAÇLAR
1-Arzın ne olduğunu açıklamak
2-Talebin önemini açıklamak
3-Arz ve talep dengesini açıklamak
4-Talebi etkileyen faktörleri açıklamak
YÖNTEM VE TEKNİKLER:Anlatım-Soru-Cevap
KAYNAK ARAÇ VE GEREÇ :İşletme Bilgisi ( Sami Noğay),İşletme Bil.Koop (E.Özkan-H.Özkan)Ders notları
KONUNUN BÖLÜMLERİ:
TALEP-ÜRETİM MİKTARLARI VE RAPORLAR:
Tüketicinin her istediği piyasada talep olarak ortaya çıkmaz.çünkü her istediğine alıcı olmaz.Çünkü istek ve ihtiyaçlar sınırsız fakat serveti sınırlıdır.
TALEP:Yeterli satın alma gücü ile desteklenen arzu ve isteklerdir.Taler edilen kadar mal yoksa talep fazlalığı vardır.Bu durumda malın fiyatı yükselir.Mal fazla talep de az olursa bu seferde malın değeri düşer.İşte üreticiler bu arz talep dengesini iyi kurmak zorundadır.
Talebi belli bir zaman içinde ifade etmek gerekir.örneğin günde beş milyon yumurta veya yılda yüz bin araba gibi
TALEBİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER:
1-Bir malın talebi toplumun istek ve ihtiyacına bağlıdır.Örneğin merdaneli çamaşır makinesini bu gün alan ve satan yoktur.herkes otomatik makine istemektedir.
2-Bir malın talebi nüfusun büyüklüğüne bağlıdır.Bir ülkede çocuk oranı fazla ise çocuk giysisine talep de fazladır.
3-Bir malın talebi toplumun gelir düzeyi ile doğru orantılıdır.Gelir düzeyi yüksek kişiler temel ihtiyaçlarının dışında da talepte bulunurlar
4-Bir malın talebi o malın fiyatına da bağlıdır.Fiyat düştükçe talep de artar.Balığın fiyatı düşünce ete olan talep azalır.
5-Bir malın talebi başka bir malın fiyatına bağlıdır.Benzin fiyatları arttıkça oto gazla çalışan arabalara doğru bir talep artışı olur.
DEĞERLENDİRME
1-Talep ne demektir?açıklayınız
2-Arz talep dengesini açıklayınız
3-talebin nüfus büyüklüğüne etkisini anlatınız
4-Talebin gelir düzeyine etkisini açıklayınız
5-talep fiyat ilişkisini açıklayınız
DERS ÖĞRETMENİ
Bülent Aktaşın
GÜNLÜK PLAN
DERS :İŞLETME BİLGİSİ VE KOOPERATİFÇİLİK
SINIF :3-B
SÜRE :40+40 DAKİKA
KONU :TALEP-ÜRETİM MİKTARLARI VE RAPORLAR
AMAÇLAR
1-Arzın ne olduğunu açıklamak
2-Talebin önemini açıklamak
3-Arz ve talep dengesini açıklamak
4-Talebi etkileyen faktörleri açıklamak
YÖNTEM VE TEKNİKLER:Anlatım-Soru-Cevap
KAYNAK ARAÇ VE GEREÇ :İşletme Bilgisi ( Sami Noğay),İşletme Bil.Koop (E.Özkan-H.Özkan)Ders notları
KONUNUN BÖLÜMLERİ:
TALEP-ÜRETİM MİKTARLARI VE RAPORLAR:
Tüketicinin her istediği piyasada talep olarak ortaya çıkmaz.çünkü her istediğine alıcı olmaz.Çünkü istek ve ihtiyaçlar sınırsız fakat serveti sınırlıdır.
TALEP:Yeterli satın alma gücü ile desteklenen arzu ve isteklerdir.Taler edilen kadar mal yoksa talep fazlalığı vardır.Bu durumda malın fiyatı yükselir.Mal fazla talep de az olursa bu seferde malın değeri düşer.İşte üreticiler bu arz talep dengesini iyi kurmak zorundadır.
Talebi belli bir zaman içinde ifade etmek gerekir.örneğin günde beş milyon yumurta veya yılda yüz bin araba gibi
TALEBİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER:
1-Bir malın talebi toplumun istek ve ihtiyacına bağlıdır.Örneğin merdaneli çamaşır makinesini bu gün alan ve satan yoktur.herkes otomatik makine istemektedir.
2-Bir malın talebi nüfusun büyüklüğüne bağlıdır.Bir ülkede çocuk oranı fazla ise çocuk giysisine talep de fazladır.
3-Bir malın talebi toplumun gelir düzeyi ile doğru orantılıdır.Gelir düzeyi yüksek kişiler temel ihtiyaçlarının dışında da talepte bulunurlar
4-Bir malın talebi o malın fiyatına da bağlıdır.Fiyat düştükçe talep de artar.Balığın fiyatı düşünce ete olan talep azalır.
5-Bir malın talebi başka bir malın fiyatına bağlıdır.Benzin fiyatları arttıkça oto gazla çalışan arabalara doğru bir talep artışı olur.
DEĞERLENDİRME
1-Talep ne demektir?açıklayınız
2-Arz talep dengesini açıklayınız
3-talebin nüfus büyüklüğüne etkisini anlatınız
4-Talebin gelir düzeyine etkisini açıklayınız
5-talep fiyat ilişkisini açıklayınız
DERS ÖĞRETMENİ
Bülent Aktaşın
GÜNLÜK PLAN
DERS :İŞLETME BİLGİSİ VE KOOPERATİFÇİLİK
SINIF :3-B
SÜRE :40+40 DAKİKA
KONU :İŞLETMELERDE MALİYET-SATIŞ FİYATI
AMAÇLAR
1-Maliyetin tanımını açıklamak
2-Maliyete etki eden faktörleri açıklamak
3-Maliyet faktörlerini sınıflandırmak
4-gider türleri ve ilişkilerini açıklamak
5-Satış fiyatını açıklamak
6-Fiyatların oluşmasını açıklamak
YÖNTEM VE TEKNİKLER:Anlatım-Soru-Cevap
KAYNAK ARAÇ VE GEREÇ :İşletme Bilgisi ( Sami Noğay),İşletme Bil.Koop (E.Özkan-H.Özkan)Ders notları
KONUNUN BÖLÜMLERİ:
MALİYET:İşletmeler mal ve hizmet üretirken bir çok ekonomik ilişki içine girerler.Bu ilişkiler sonunda parasal işlemler yapılır.Örneğin hammadde alınır.işçi ve elektrik parası ödenir.Mal üretenler hammaddeyi alırlar işlerler ve pazara sunarlar.Hizmet üretenler ise emek yada zihin gücü ile hizmet verirler.
Hammaddenin alınıp işlenip pazarlanıp tüketicinin eline geçinceye kadar tüm evrelerde harcanan para üretilen malın üzerine masraf olarak yüklenir.Örneğin nakliye elektrik,sigorta,su,işçi giderleri,kira,telefon vb harcamalar üretilen malın üzerine yansıtılır.
BİR MALIN ÜRETİMİ İÇİN YAPILANBÜTÜN HARCAMA TOPLAMINA MALİYET DENİR.
İşletmeler maliyet kayıtlarını tutmak zorundadır. Çünkü daha sonra maliyet fiyatlarını hesap etmede yanılabilirler.malın veya hizmetin fiyatı belirlenirken dikkate alınan tüm masraflara MALİYET MASRAFLARI denir
Maliyete etki eden faktörler:Üretilen her değişik malın ayrı bir üretim masrafı vardır.
1-Direkt maliyet masrafları:üretilen malın veya hizmetin elde edilebilmesi için malın üzerinde tespit edilen masraflardır.Misal verecek olursak mobilya üretilirken sunta tutkal cila vernik ve bunu yapanın ücreti ortadadır.Demirci için demir kapı yapımında kullandığı profil ve malzemeler
işçilik tutarı direkt maliyet masraflarıdır.Buna malzeme ve işçilik masrafı diyebiliriz
2-Dolaylı maliyet masrafı:Bunlar malın üretimi sırasında görülmezler.Yönetim, bakım,sigorta,kira, reklam,nakliye,temizlik,vergi,amortisman giderleri dolaylı maliyet masraflarıdır.
Maliyet faktörlerinin sınıflandırılması:
1-Değişmez maliyet faktörleri:Üretimin azalması veya artması ile değişmezler.Kira,yönetim giderleri,amortisman,bakım masrafları,temizlik bu sınıfa girer.
2-Değişen maliyet faktörleri:Bunlar üretimin artması veya azalması ile değişir.Hammadde gideri,işçilik gideri,araştırma giderleri gibi
3-Yarı değişen faktörler:Bu faktörler iş hacmi ile değişir fakat hiçbir zaman sıfırlanmaz.Reklam haberleşme vergi sigorta masrafları gibi
Gider türleri ve ilişkileri:Bir işletmenin kuruluş aşamasında birtakım sabit masrafları vardır.Bunlar kira yöneticilerin maaşları gibi giderlerdir.Planlama aşamasından üretime gecene kadar yapılan harcamaları üç gurupta toplayabiliriz
1-Hazırlık giderleri:Araştırma ,proje ve uygulamaya gecene kadar yapılan sabit harcamalar
2-İnşaat giderleri:İnşaat masrafları ve makinelere ödenen paradır.
3-İşletme üretim ve faaliyet giderleri:İşletmede ürünün elde edilmesinden satılıncaya kadar yapılan tüm masraflardır.
SATIŞ FİYATI:Herhangi bir mal veya hizmetin başka bir mal veya hizmetle değişim oranına fiyat denir.TALEP bir mala karşı olan istektir.ARZ ise tüketicinin ihtiyaçlarını karşılamak için piyasaya çıkarılan maldır.Arz ve talebin karşılaştığı yere PAZAR denir.
Alıcıların ve satıcıların bir malın piyasasında karşılaşmaları sonucu belirlenecek değere SATIŞ FİYATI(piyasa fiyatı) denir.
1-Serbest piyasa(rekabet) düzeninde fiyat:Alıcı ve satıcı fiyat konusunda serbestçe pazarlık yapar.Alıcılar ve satıcıların bir anlaşma yapmamaları gerekir.
2-Tekel piyasa düzeninde fiyat:Alıcıların tekel meydana getirmesi zordur.Fakat satıcılar birleşerek tekel olabilirler.Bazen de devlet eliyle tekel olabilir.Fiyatları istediği gibi belirler.
3-Normal fiyat:Normal fiyatı maliyet oluşturur.Şu unsurlara cevap vermelidir.İşletme faaliyetine devam edecek mi?Sermayeyi karşılıyor veya geçiyor mu?Girişimci payını alabilecek mi?
Piyasa fiyatı ile normal fiyat genellikle aynıdır.
DEĞERLENDİRME
1-Tekel fiyat düzenini anlatınız
2-Piyasa fiyat düzenini anlatınız
3-Arz .talep ve satış fiyatını açıklayınız
4-Pazar ne demektir?Açıklayınız
5-hazırlık giderlerini anlatınız
6-İnşaat giderlerini anlatınız
7-Değişmez maliyet faktörlerini açıklayınız
8-Değişen maliyet faktörlerini anlatınız
9-Dolaylı ve dolaysız maliyet masraflarını açıklayınız
DERS ÖĞRETMENİ
Bülent Aktaşın
GÜNLÜK PLAN
DERS :İŞLETME BİLGİSİ VE KOOPERATİFÇİLİK
SINIF :3-B
SÜRE :40+40 DAKİKA
KONU :HUKUK
AMAÇLAR
1-Hukukun tanımını ve önemini açıklamak
2-Toplumsal hukuk kurallarını tanıtmak ve açıklamak
3-Hukukun bölümlerini açıklamak
4-Anayasa hukukunu tanıtmak
5-Anayasanın temel ilkelerini açıklamak
YÖNTEM VE TEKNİKLER:Anlatım-Soru-Cevap
KAYNAK ARAÇ VE GEREÇ :İşletme Bilgisi ( Sami Noğay),İşletme Bil.Koop (E.Özkan-H.Özkan)Ders notları
KONUNUN BÖLÜMLERİ:
HUKUK:İnsanlar bilinen tarihleri boyunca toplu yaşamışlardır ve günümüzde de toplu yaşamaya devam etmektedirler.Toplu yaşanırken birbirlerine karşı olan tutum ve davranışlarından toplumsal hayatı düzenleyen kurallar ortaya çıkmıştır.
Örneğin yalan söyleyen kınanır ve güven kaybeder.Yüksek sesle konuşmak ayıplanır.bu tür kurallar gelenek,örf,adet olup yazılı değildir.
İnsanlar arasında çeşitli anlaşmazlıkların nasıl çözüleceği kurallar halinde gösterilmiştir.Bu yazılı kurallara hukuk kuralları denir.
HUKUK:Toplu yaşayan insanlar arasındaki ilişkileri düzenleyen yazılı kuralların bütününe hukuk denir.İnsanlar hem kendi haklarını korumak hem de başkalarının haklarına saygı göstermek için bu kuralları bilmek zorundadır.Bu kurallara uyup uymadıklarını mahkeme tayin eder.Mahkemede görev yapan kimselere yargıç denir.Hukuk kuralları içinde insanların haklarını savunan kişilere ise avukat denir.
TOPLUMSAL KURALLAR VE YAPTIRIMLARI:İnsanlar çok farklı özelliklere sahiptirler.Her birinin ilgisi becerisi beğenisi farklı farklıdır.Bu farklılıklara rağmen insanlar bir arada yaşamak zorundadır.toplum hayatına aykırı davrananlara yazılı olan veya olmayan kurallara dayanılarak bu kurallara uymaları sağlanır.Bireyleri toplum kurallarına uygun davranmaya zorlayan toplumsal güce yaptırım veya müeyyide denir.
ÖRF ADET VE GÖRGÜ KURALLARI:İnsanların birbirlerini rahatsız etmeden yaşamaları için oluşturduğu kurallardır.Düğün törenlerinin belli kurallara uyması örf ve adetlerle ilgilidir.Konuşan kimseyi dinlememek,izin almadan konuşmak ise görgü kuralları ile ilgilidir.
AHLAK KURALLARI: İnsanlardaki manevi değer ve davranışların toplumsal yaşam içinde uygulanmasıdır.Görgü kuralları ile din kurallarının ortaya çıkardığı bir kuraldır.ahlak kuralları yazılı değildir. Hukuk kuralları genelde ahlak kurallarına dayanır.Hırsızlık yapmak hem ahlak hem de hukuk kurallarına aykırıdır.
DİN KURALLARI:İnanılan dinin ortaya koyduğu kurallardır.Dinin kurallarına uymayanlar günah işlemiş sayılır.Oruç tutmamak günahtır.
HUKUK KUARALLARI:toplum halinde yaşayan insanların çeşitli yönlerden ilişkilerini düzenleyen yazılı kurallardır.İnsanların hakları devletin yaptırım gücüne dayanan hukuk kuralları ile korunur.
HUKUKUN BÖLÜMLERİ:Üç bölüme ayrılır.
1-Kamu hukuku:Bir şahısla başka bir şahsın veya bir toplumun diğer toplumla ilişkisini düzenler:
2-Özel hukuk:İnsanların birbirleri ile ilişkilerini düzenler:
3-İş hukuku :İş ve çalışma hayatını düzenler.
ANAYASANIN ÜSTÜNLÜĞÜ VE SONUÇLARI:Anayasa bir devletin temel kuruluşu ve vatandaşların hak ödev ve özgürlüklerini düzenleyen temel yasadır.İlk yazılı anayasa 1787 yılında Amerika da düzenlendi.1791 yılında Fransa da düzenlendi.Anayasaların değiştirilmesi diğer yasalardan farlıdır.Meçlisin salt çoğunluğunun üçte ikisinin oyu ile değiştirilir.çıkarılan kanunlar bu temel yasaya aykırı olamaz.
Demokrasi ile yönetilen devletlerin yazılı bir anayasası vardır.Devletin kuruluşu işleyişi,şekli,kişilerin hak ve ödevleri,özgürlükleri,yasama ,yürütme ve yargı organlarının kuruluşu çalışması,görev ve yetkileri belirtilir.devletimizin adı kuruluş şekli ve dayandığı temel ilkeler anayasanın ilk üç maddesinde belirtilmiştir.
Madde-1-Türkiye devleti bir CUMHURİYETTİR.
Madde-2-Türkiye Cumhuriyeti toplumun huzuru,milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde ,insan haklarına saygılı,ATATÜRK milliyetçiliğine bağlı ,başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan ,demokratik,laik ve sosyal bir hukuk devletidir.
Madde-3-Türkiye devleti,ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür.Dili Türkçe’dir.Bayrağı şekli yasada belirtilen beyaz ay yıldızlı al bayraktır.Milli marşı istiklal marşıdır.Başkenti Ankara’dır.
Tüm birey ve kuruluşlar anayasal hak ve ödevlerini bilmek ve kullanmak zorundadır.
İŞ HUKUKU:İşveren.işçi ve devlet arasındaki ilişkileri düzenleyen hukuk kuralıdır.Çalışma hayatı ile ilgili düzenleme 1962 yılında 1475 sayılı yasa yapılmıştır.
İşyeri:İşçinin anlaşmadan doğan yükümlülüklerini yerine getirdiği sırada bulunduğu yere işyeri denir.Yani işin yapıldığı yerdir.
1-Asıl iş yeri 2- İş yerinden sayılanlar-İşyerine bağlı yerler-Eklenti ve bahçeler-İş yerine bağlı araçlar.İş yeri açma ruhsatını belediye verir.30 gün için de müracaat edilir.
İşveren:Mal ve hizmet üretmek ,sosyal saygınlık ve kar elde etmek gibi amaçla bir iş yeri kurarak diğer bireyleri çıkar karşılığı çalıştıran kişiye işveren denir.
İşçi:Bir hizmet akdine dayanarak herhangi bir işte ücret karşılığı çalışan kimseye işçi denir.Devlet memurları,babasının yanında çalışanlar ve kendi işi olanlar işçi sayılmazlar.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı:İşyeri fiili olarak açıldıktan en geç 30 gün içinde işyeri açma izni alınması gerekir.Bu belgeyi belediye verir.İşyeri açma izni çalışma ruhsatı alınıncaya kadar geçerli olan belgedir.Bunu da ilçelerde kaymakamlık , illerde valilik verir.İşçi çalıştırılmaya başlanmadan önce sosyal sigortalar kurumuna işyeri bildirgesi verilmek zorundadır.Buradan işyerinin tehlike sınıfı belirlenir ve sicil numarası verilir.
İŞ HUKUKUNUN TEMEL İLKELERİ:
1-Sözleşme özgürlüğü:Herkes dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetine sahiptir.Özel teşebbüs kurmak serbesttir. Devlet bunları sağlayacak tedbirleri alır.Sözleşmeler geleneklere örf ve adetlere uymak zorundadır.
2-Zayıfın korunması:Hakkını alamayan işçi ile işverenin karşı karşıya gelmesi toplum düzenini bozacağından kamu yararı nedeniyle devler iş hayatına müdahale eder.Güçlü tarafın güçsüzü ezmemesi için devlet müdahale eder.Bu sayede
1-Ücretler işçi ailesinin normal ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyden aşağı çekilemez.
2-İşçi sağlıksız yerlerde çalıştırılamaz.
3-Kadın ve çocuklar ağır işlerde çalıştırılmaz.
4-İşçilerin gelecekleri güvence altına alınır.
Devlet bu müdahaleleri anayasaya dayanarak yapar.
DEĞERLENDİRME
1-Zayıfın korunmasını açıklayınız
2-Sözleşme özgürlüğünü açıklayınız
3-Kimler işçi sayılmazlar?Açıklayınız 4-İşçiyi tarif ediniz
5-İşyeri açma ruhsatını ve çalışma ruhsatını hangi makamlar verir?
6-İşveren kime denir?7-İş hukukunu tanımlayınız 8-İşyerini tarif ediniz
9-Anayasayı açıklayınız 10-Hukuk kurallarını açıklayınız
DERS ÖĞRETMENİ
Bülent Aktaşın
GÜNLÜK PLAN
DERS :İŞLETME BİLGİSİ VE KOOPERATİFÇİLİK
SINIF :3-B
SÜRE :40+40 DAKİKA
KONU :HİZMET SÖZLEŞMEDİ-SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU-ÇALIŞMA HAYATINI
DÜZENLEYEN KANUNLAR
AMAÇLAR:
1-Hizmet sözleşmesini açıklamak
2-Hizmet sözleşmesini kimlerin yapabileceğini açıklamak
3-Hizmet sözleşmesi çeşitlerini açıklamak
4-S.S.K.tanıtmak
5-T.C.Emekli sandığını tanıtmak
6-Bag-kur tanıtmak
7-Çalışma hayatını düzenleyen yasaları tanıtmak
YÖNTEM VE TEKNİKLER:Anlatım-Soru-Cevap
KAYNAK ARAÇ VE GEREÇ :İşletme Bilgisi ( Sami Noğay),İşletme Bil.Koop (E.Özkan-H.Özkan)Ders notları
KONUNUN BÖLÜMLERİ:
Hizmet sözleşmesi:Bir kişinin diğer bir kişiye bedenen ve fikren yayar sağlamak karşılığında bir ücret almak üzere Bağlanmasıdır.İşçi iş görür.İşveren ise iş verir.
Reşit olmak.Mümeyyiz olmak ve sabıkalı olmamak sözleşme yapmak için yeterlidir.
Bazı durumlarda işveren işçilerle değil de onları temsil eden kişilerle sözleşme yapabilirler.Bu türlü yapılan sözleşmeye takım sözleşmesi denir.İki çeşit hizmet sözleşmesi vardır.
1-Sürekli hizmet sözleşmesi:30 iş gününden daha fazla sürecek ve ne zaman biteceği belli olmayan sözleşmedir.
2-Süreksiz hizmet sözleşmesi:Süresi bir aya kadar veya günlük olan sözleşmeye denir.
İşçinin hizmet sözleşmesinden doğan sorumlulukları:
1-işin görülmesi 2-özen borcu 3-bağlılık ve sadakat
İşverenin hizmet sözleşmesinden doğan sorumlulukları:
1-Ücretin ödenmesi 2- iş güvenliğini ve işçi sağlığını korumak
3-İşçiye yetecek kadar iş vermek 4-İş bitiminde işçiye çalışma belgesi vermek
5-yeni iş aramak için günde 2 saate kadar izin vermek
Hizmet sözleşmesini sona erdiren sebepler:
1-sözleşmeyi sona erdirmek için haklı sebeplerin doğması
2-Taraflardan birinin ölmesi
3-İşverenin iflası
4-Karşılıklı antlaşma
5-Belirlene sürenin bitimi
6-Sözleşmeyi fesih yolu ile tarafların bozması
işçi işvereni uyararak sözleşmeyi bozabilir.Yalnız bunu önceden bildirmesi gerekir.Bu süreler sözleşmede yer almalıdır.
SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU:Toplumsal barışı ve sosyal adaleti sağlamak amacıyla örgütlenen devlete sosyal devlet denir.Bireyler çalıştıkları sürece zorunlu giderlerini karşılayabilirler.Fakat çalışamaz duruma geldikleri zaman onlara devlet bu durumlarda yardımcı olmak zorundadır.
Ülkemizde sosyal güvenliği sağlamaya yönelik kurumlar şunlardır.
1-Sosyal yardım ve sosyal hizmet kurumları
a-Sosyal yardım ve dayanışma kurumları
b- Sosyal dernekler
2-Kamusal nitelik taşıyan sosyal güvenlik kuruluşları
Sosyal Sigortalar Kurumu:İşçilerin sosyal örgütüdür.Üyelerine sağlık ve emeklilik gibi yardımlarda bulunur.Üyelerinden çalıştıkları sürece belli oranda prim alır.
T.C.Emekli Sandığı:devlet memuru olarak çalışanları kapsar
Bag-kur Bağımsız çalışan küçük esnaf ve sanayiciyi kapsar:
TÜRKİYEDE ÇALIŞMA HAYATINI DÜZENLEYEN YASALAR
1-Hafta tatili yasası:Bu yasayla çalışanlara hafta sonu tatili verilmiştir.30 saatten az olamaz
2-Umumi Hıfzısıhha Yasası:Bu yasayla çalışan kadınlara doğumdan önce 3 hafta ve doğumdan sonra 6 hafta doğum izni verilir.çocuğun ve annenin sağlığını tehlikeye atacak işlerde çalıştırılamaz.Ayrıca 6 ay boyunca emzirme izinleri verilir.
12 yaşından küçük çocuklar fabrikalarda ve imalathanelerde çalıştırılamaz.12-16 yaş arası çocuklar gelişmelerini engelleyecek işlerde çalıştırılamaz.
Veya daha fazla işçi çalıştıran işyerleri iş yeri hekimince kontrol edilir.100-500 işçi çalıştıran iş yerlerinde doktor ve revir bulundurulması zorunludur.
3-Türk vatandaşlarına tahsis edilen sanat ve hizmetlere dair yasa:Bazı meslekleri yabancıların yapması bu yasayla yasaklanmıştır.
4-Ulusal bayram ve genel tatil yasası:29 ekim cumhuriyet bayramı,23 Nisan ulusal egemenlik ve çocuk bayramı,19 Mayıs Gençlik ve spor bayramı,30 Ağustos zafer bayramı Ulusal bayramlardır.
Ramazan ve kurban bayramları da dini bayramlardır.Bu bayramlarda resmi tatil verilir.birde yılbaşı tatili vardır.
5-Belediyeler yasası:Konutların denetimi,iş yerlerinin denetimi,fabrikaların denetimi,imar izni vb belediyelerin görevidir.
6-borçlar yasası:İş hayatında yapılan alış veriş ve hizmet görmekten dolayı meydana gelen maddi ilişkileri düzenleyen yasadır.Bu yasaya göre işveren çalışanların güvenliğini sağlamakla yükümlüdür.İş kazası sonunda ölen birisine tazminat ödenir.
7-İş yasası:Çalışma hayatını düzenleyen yasadır.
8-Sosyal sigortalar yasası:İşçi sağlığı iş güvenliği ,emeklilik,meslek hastalıkları,iş kazaları gibi konuları kapsar.
9-Çıraklık mesleki eğitim yasası:3308 sayılı yasadır.Çırak kalfa ve ustaların çalışma hayatını ve eğitimlerini düzenler.
10-Küçük esnaf ve sanatkarlar yasası:Küçük esnaf ve sanayicinin çalışma hayatını düzenler.
DEĞERLENDİRME
1-3308 Sayılı yasa kimleri kapsar.
2-Ulusal bayram ve tatil günlerini açıklayınız
3-hangi işyerleri doktor ve revir bulundurmak zorundadır?
4-Ülkemizde bulunan sosyal güvenlik kuruluşlarını sayınız
5-hizmet sözleşmesi hangi sebeplerle sona erer?
6-İşçinin ve işverenin görevlerini sayınız
7-Kimler hizmet sözleşmesi yapabilirler?
8-Sosyal devleti tanımlayınız
DERS ÖĞRETMENİ
Bülent Aktaşın
GÜNLÜK PLAN
DERS :İŞLETME BİLGİSİ VE KOOPERATİFÇİLİK
SINIF :3-B
SÜRE :40+40 DAKİKA
KONU :
AMAÇLAR:
1-Standartların tanımını açıklamak
2-Standardın önemini ve yararlarını açıklamak
3-Standardın üreticilere faydalarını açıklamak
4-Standardın Türkiye’deki tarihi gelişimini açıklamak
5-TSE tanıtmak ve görevlerini açıklamak
6-TSE nin verdiği belgeleri açıklamak
7-Uluslar arası standardizasyon kuruluşlarını tanıtmak
YÖNTEM VE TEKNİKLER:Anlatım-Soru-Cevap
KAYNAK ARAÇ VE GEREÇ :İşletme Bilgisi ( Sami Noğay),İşletme Bil.Koop (E.Özkan-H.Özkan)Ders notları
KONUNUN BÖLÜMLERİ:
ISO ya göre STANDARDİZASYON:Belirli bir çalışmanın ekonominin yararına yapılabilmesi için tüm çalışanların katkı ve işbirliği ile belirli kurallar koyma ve bu kuralları uygulama biçimidir.
Standart sayesinde insanlar daha kolay anlaşırlar.hem üreticinin hem de tüketicinin yararınadır.
Standardizasyon çalışması sonucu ortaya çıkan belge ,doküman ve esere standart denir.
Günümüz dünyasında her alanda binlerce standart bulunmaktadır.
STANDARDIN ÖNEMİ VE YARARLARI:
1-tatmin edici kalitede mal ve hizmet üretimi sağlar.
2-Tüketici menfaatlerini gözetir.
3-İş gücü,malzeme,insan kaynakları gibi faktörlerden tasarruf sağlanır.
4-İnsan hayatını sağlıklı ve güvenlikli korur.
5-İlgili gurupların bilgi alışverişini kolaylaştırır.
STANDARDIN ÜRETİCİYE SAĞLADIĞI FAYDALAR:
1-Üretimin belli bir plana göre yapılmasını sağlar.
2-Uygun kalitede seri imalata imkan sağlar.
3-Kayıp ve atıkları en aza indidir.
4-Verimliliği artırır.
5-Depolamayı kolaylaştırır,stokları azaltır.taşımayı ucuzlaştırır.
6-Maliyetleri düşürür.
STANDARDIN TÜKETİCİYE SAĞLADIĞI FAYDALAR
1-Tüketicinin can ve mal güvenliğini sağlar.
2-Karşılaştırma ve seçim kolaylığı sağlar
3-Alım ve satım işlerini kolaylaştırır.
4-Maliyeti düşürerek ucuzluk sağlar
STANDARDİZASYONUN EKONOMİYE SAĞLADIĞI YARARLAR
1-Milli sanayii belli hedeflere yöneltir.
2-Standart üretim kalitesi belli objektif esaslara dayalı olduğundan üstün kaliteye ulaşmak mümkün olur.
3-Ekonomik arz ve talebin dengelenmesine yardım eder ve anlaşmazlıkları ortadan kaldırır.
Dünyada ilk defa bu günkü anlamda standart çalışmalarını Türkler yapmışlardır.1502 yılında II. Beyazıt bu konuda bir ferman yayımlamıştır.Bursa belediye yasası diye bilinir.Yavuz Selim Sultan da Standartlar ve tüketicinin korunması fermanını yayınlamıştır.
Cumhuriyet döneminde belediyeler yasası,Ölçüler ve ayarlar yasası,Markalar yasası,Ticaret odaları ve Sanayi Odaları yasasının amaçlarından biride standarttır.
14 Ekim günü bütün dünyada standar6tlar günü olarak kutlanır.Okullarda Tüketicinin korunması kolu kurulmuştur.
TSE nin ÇALIŞMASI:16 Ekim 1954 kurulan TSE bu günkü yapısına 1960 yılında kavuşmuştur.Ülkemizde kabul edilen standartlar Türk Standardı adını alır.
TSE NİN GÖREVLERİ:
1-Her türlü standardı hazırlamak ve hazırlatmak
2-Hariçte hazırlanan standartları uygun bulduğu takdirde Türk standardı olarak kabul etmek
3-Kabul edilen standartları yayınlamak ve yürürlüğe koymak
4-Laboratuar kurmak muayene analiz ve deneyleri yapmak ve raporla bildirmek
5-Metroloji ve kalibrasyon çalışmaları yapmak
Belgelendirme Müdürlüğü Belgelendirme Faaliyetleri
Belgelendirme faaliyetleri bugün için 7 ana grupta yürütülmektedir.
Üretim yerlerinin belgelendirilmesi (imalata yeterlilik belgesi),
Ürünlerin (madde, mamül, mahsul) belgelendirilmesi,
Parti mallarının belgelendirilmesi,
İthal malların belgelendirilmesi,
Laboratuarların belgelendirilmesi,
Hizmet yerlerinin belgelendirilmesi,
Türk Standartlarına Uygunluk Markası (TSE Markası):
TSE markası, üzerine veya ambalajına konulduğu malların ilgili Türk Standardına uygun olarak imal edilip, piyasaya arz edildiklerini ve mamülle alakalı bir problem ortaya çıktığında Türk Standartları Enstitüsü’nün garantisi altında olduğunu ifade eder. Enstitü ile yapılacak bir sözleşme çerçevesinde kullanılabilen beş ayrı tipte tescil edilen markadır.
Kalite Uygunluk Markası (TSEK Markası :
TSEK Markası, henüz Türk Standardı hazırlanmamış malların üzerine veya ambalajına konulan ve bunların ilgili milletlerarası veya diğer ülkelerin standartlarına veya Enstitü tarafından kabul edilen teknik özelliklere uygun olarak imal edilip piyasaya arz edildiklerini ve mamüle alakalı bir problem ortaya çıktığında Türk Standartları Enstitüsü’nün garantisi altında olduğunu ifade eder. Enstitü ile yapılacak bir sözleşme çerçevesinde kullanılabilen ve dört ayrı tipte tescil edilen markadır.
Ex Uygunluk Markası:
Parlayıcı ve yanıcı gaz ortamlarında kullanılan emniyeti artırılmış elektrikli malzemeler ile ilgili Türk Standartları ve milletlerarası veya diğer ülkelerin standartlarına veya Enstitü tarafından kabul edilen teknik özelliklere uygun olarak imal edilip piyasaya arz edildiklerini ve mamülle alakalı bir problem ortaya çıktığında Türk Standartları Enstitüsü’nün garantisi altında olduğu ifade eder. Enstitü ile yapılacak bir sözleşme çerçevesinde kullanılabilen yandaki şekilde belirtilen markadır.
PARTİ MALLARININ BELGELENDİRİLMESİ
Kalite seviyesi aynı olan ve bir defada üretilen ve incelemeye sunulan mallar bir parti sayılır.Parti oluşumu, partiyi oluşturan malların sayısı ve parti tanımı ilgili standartlarda belirtilmiş olup malın can ve mal güvenliği, emniyet ve kullanma amaçlarına göre değişiklik gösterebilir.
Parti Malı Uygunluk Belgesi:Parti malı uygunluk belgesi bir defada incelemeye sunulan malların, alıcısının önceden belirlediği teknik esaslara uygun bulunması halinde yalnız incelemesi yapılan parti malı için geçerli olmak üzere düzenlenen belgedir.
İTHAL MALLARININ BELGELENDİRİLMESİ
Günümüzde dünyanın pek çok ülkesinde gümrük duvarları yerlerini teknik özellikler ve standartlara terk etmiştir.
Milletlerarası ticarette bir çok ülkenin çifte standart uygulayarak ülke içerisinde tüketimine izin vermediği ürünlerin ihracatına göz yumdukları, buna karşılık ithalatlarını kendi standartlarına göre denetleyerek iç pazarını korumaya çalışmaktadır.
İmzaladıkları "Ticaret ve Tarifeler Genel Anlaşması" (GATT) ve Avrupa Topluluğu (AT) anlaşmalarıyla ticareti engellememeyi taahhüt eden pek çok ülke milli standartlarını teknik bir engel olarak kullanmakta, bazı ülkelerin mallarına kota koymakta ve gümrük tarifelerini yükselterek iç pazarını korumaktadır.
İthal malların belgelendirilmesiyle standardına uygun üretim yapan yerli sanayiin haksız rekabete maruz kalması önlenmektedir. Aynı zamanda Türk tüketicisinin korunması da sağlanmaktadır.
İthal mallarının belgelendirilmesi ilgili bakanlık ve kamu kuruluşlarının Türk Standartları Enstitüsü'ne tevdi ettiği görev ve yetkiler çerçevesinde yürütülmektedir. Bu kapsamda verilen belgeler şunlardır.
Uygunluk Belgesi:Uygunluk Belgesi, incelemesi yapılan beyanname kapsamındaki ithal malların ilgili standardına veya teknik özelliklere veya Türk Standartları Enstitüsü'nce belirlenmiş kalite faktör ve değerlerine uygunluğunu belgeleyen ve İlgili Gümrük İdaresine ibraz edilmek maksadıyla düzenlenen ve sadece incelemesi yapılan gümrük beyannamesi kapsamındaki mallar için geçerli olan belgedir.
Şartlı Uygunluk Belgesi:Şartlı Uygunluk Belgesi, incelemesi yapılan beyanname kapsamındaki ithal malların kesinlikle ilgili standardına veya teknik özelliklere veya Türk Standartları Enstitüsü'nce belirlenmiş kalite faktör ve değerlerine uygunluğunu göstermeyen, sadece ithalatında kalite denetimi yapılması gerekli malların gümrüklerde yığılmasını önlemek amacıyla Gümrük İdarelerine ibraz edilerek bunların gümrükten çekilmesini sağlamak maksadıyla firma beyan ve taahhüdüne istinaden düzenlenen, sadece incelemesi yapılan gümrük beyannamesi kapsamındaki mallar niçin geçerli olan belgedir.
Beyana Bağlı Uygunluk Belgesi:Beyana Bağlı Uygunluk Belgesi, Türk Standartları Enstitüsü'nce kalite denetimi yapılması gerekli malları doğrudan ithal eden Kamu Kurum ve Kuruluşlara, Kamu İhtiyacı veya Kamu Yatırım projelerine istinaden ithal yapan firmalar, imalatın girdisi olarak ithalat yapan sanayiciler, ihracatı teşvik belgeli olarak ithalat yapan ihracatçılar, geçici ve bedelsiz ithalat yapan firmalar, parti büyüklüğü maddi veya ticari değer taşımayacak ölçülerdeki malları ithal eden firmalar için bu durumlarını beyan veya belgelemek şartıyla ve bu belgenin yukarıda belirtilen maksatlar dışında kullanılmayacağının taahhüt edilmesi halinde düzenlenen, sadece başvurulan gümrük beyannamesi kapsamındaki mallar için geçerli olan belgedir.
Laboratuvar Yeterlilik Belgesi:Laboratuarın eleman, muayene ve deney cihazı kullanılan metodlar, uygulanabilirlik ve cihazların kalibrasyonları vb. hususlar yönünden incelendiğini ve yeterli olduğunu belirten bir belgedir.Belge kapsamında belirtilen deneylerin yapılabileceğini, başka bir deyişle; bir deney laboratuarının muayene ve deney teçhizatı, personel ve çevre şartları hususundaki uygulamaları değerlendirerek deney bazındaki yeterliliğinin bağımsız ve resmi bir belgelendirme kuruluşu tarafından onaylanmasıdır.Bu çerçevede belgelendirilen laboratuvarlara "Laboratuvar Yeterlilik Belgesi" verilmektedir.
HİZMET YERLERİNİN BELGELENDİRİLMESİ
Hizmet Yeterlilik Belgesi :
Günümüzde turizm sektörü ve endüstrinin gelişmesinde önemli adımlar atılması ile birlikte hizmet sektörü büyük önem kazanmış, hastanelerin, akaryakıt tesislerinin, devlet dairelerinin, bankaların, turistik tesislerin, lokantaların, berber ve kuaför salonlarının, tamircilerin, yetkili servislerin ve benzeri hizmet veren kurum ve kuruluşların verdikleri hizmetlerde bir örneklilik ve kalite aranır olmuştur.
Diğer yandan kaliteli hizmet verilmesini temin etmek açısından hizmet sektörünü bu konuda bilinçlendirmek ve harekete geçirmek zorunluluğu ortaya çıkmıştır. Tüketiciye verilecek hizmetlerin ve bu hizmetleri verecek olan muhtelif işyerlerinin mevzuata uygunluğunu sağlayacak imkan ve kabiliyetlerin belgelendirilmesi amacıyla kamu hizmeti niteliğinde sürdürülen çalışmalar çerçevesinde “Hizmet Yeterlilik Belgelendirme “ uygulaması Ağustos 1990 tarihinden itibaren Enstitüce başlatılmıştır. Bu belge, tüketiciye verilecek hizmetlerin ve muhtelif işyerlerinin mevzuata uygunluğunu sağlayarak imkan ve kabiliyetlerinin geliştirilmesi amacıyla verilmektedir.Hizmet Yeterlilik Belgesi, verilecek hizmetin, personel, tesis, makine teçhizat vs. yönlerinden yeterliliğini gösterten ve hizmet üreten kuruluş adına düzenlenen belgedir.
DEĞERLENDİRME
1-Standardı tanımlayınız
2-Üreticilere sağladığı faydaları açıklayınız
3-Tüketicilere sağladığı faydaları açıklayınız
4-Ahilik hakkında bildiklerinizi anlatınız
5-TSE yi tanımlayınız
6-TSE nin verdiği belgeleri kısaca anlatınız
DERS ÖĞRETMENİ
Bülent Aktaşın
GÜNLÜK PLAN
DERS :İŞLETME BİLGİSİ VE KOOPERATİFÇİLİK
SINIF :3-B
SÜRE :40+40 DAKİKA
KONU : PATENT VE TELİF HAKLARI
AMAÇLAR:
1-Patenti ve önemini açıklamak
2-Telif hakkını ve önemini açıklamak
3-Patent alma koşullarını açıklamak
4-Markayı ve önemini açıklamak
YÖNTEM VE TEKNİKLER:Anlatım-Soru-Cevap
KAYNAK ARAÇ VE GEREÇ :İşletme Bilgisi ( Sami Noğay),İşletme Bil.Koop (E.Özkan-H.Özkan)Ders notları
KONUNUN BÖLÜMLERİ:
PATENT:Bir buluşun veya o buluşu uygulama alanında kullanma hakkının kime ait olduğunu gösteren belgedir.
TELİF HAKKI:Bir eseri yazan veya yaratan kimsenin o eserden doğan haklarının tamamına telif hakkı denir.
Bir buluşun patent olabilmesi için taşıması gereken özellikler:
1-Yenilik:Tekniğin bilinen durumuna dahil olmayan buluş yenidir.
2-Tekniğin Bilinen Durumunun Aşılması:Bilir kişilerce yeni bir buluş olduğunun kabul edilmesi
3-Sanayie Uygulanabilir Olma :Buluşun herhangi bir sanayi koluna uygulanabilir olması gerekir.
PATENT VERİLEMEYECEK KONULAR:
1-Keşifler bilimsel teoriler ve matematik konuları
2-Zihni ticari ve oyun faaliyetlerine ilişkin plan usul ve kurallar
3-Edebiyat ve sanat eserleri
4-Bilgisayar yazılımları
5-İnsan ve hayvan hayatına uygulanacak cerrahi usuller.
6-Bilginin derlenmesi,düzenlenmesi ve sunulması
Patent Almak İçin Türk Patent Enstitüsüne Başvurulur.
İncelenerek verilen patentin süresi 20 yıldır.İncelemesiz verilen patentin süresi ise 7 yıldır.
PATENT HAKKININ DEVRİ:Patent hakkı Türk Patent Enstitüsüne müracaat edilerek devredilebilir.Patent sahibi 3 yıl içinde kullanmak ve kullandığını Ticaret ve Sanayi Odası,Meslek kuruluşları veya ilgili kuruluşlarca belgelendirmek zorundadır.Kullanmıyorsa TPE başvurarak lisans vereceğini bildirerek işlemlerini yaptırır. Bunu ilan eder.Patent hakkı veraset yoluyla intikal eder.
MARKA:Bir işletmenin ürettiği mal ve hizmetlerin başka bir işletmenin ürettiği mal ve hizmetle karışmaması için kullandığı özel işaretlerdir.Çeşitleri şunlardır.
1-Ortak marka :Birden çok işletmelerin kullandığı markadır 2-Garanti markası :Üretilen mal veya hizmete verilen markadır 3-Ticaret markası:Malları veya hizmetleri ayırmaya yarayan markadır 4-Hizmet markası:Hizmet üzerine kurulmuş işletmelerin kullandığı markadır.
DEĞERLENDİRME
1-Markanın önemini açıklayınız
2-Patenti tarif ediniz ve süresini açıklayınız
3-Telif hakkı ne demektir ve kimlere ödenir?
4-Patent devrini anlatınız
5-Türkiye’de patent almak için nereye müracaat edilir?Anlatınız
DERS ÖĞRETMENİ
Bülent Aktaşın
GÜNLÜK PLAN
DERS :İŞLETME BİLGİSİ VE KOOPERATİFÇİLİK
SINIF :3-B
SÜRE :40+40 DAKİKA
KONU : VERGİ-ŞİRKETLER
AMAÇLAR:
1-Verginin neden alındığını açıklamak
2-Verginin önemini açıklamak
3-Vergi türlerini açıklamak
4-Şirket kavramını açıklamak
5-Şirket çeşitlerini açıklamak
YÖNTEM VE TEKNİKLER:Anlatım-Soru-Cevap
KAYNAK ARAÇ VE GEREÇ :İşletme Bilgisi ( Sami Noğay),İşletme Bil.Koop (E.Özkan-H.Özkan)Ders notları
KONUNUN BÖLÜMLERİ:
VERGİ:Vergi tarihi ve sosyal bir kurumdur.Çok eski devirlerden bu yana vergi verilmektedir.Devletin vatandaşa hizmet edebilmesi için çeşitli gelir kaynaklarına sahip olması gerekir. Bu gelir kaynaklarından biride vergidir.Devletin kamu giderlerini karşılamak için kanına dayanarak ve tek taraflı olarak gelir ve mallardan aldığı maddi değerdir.
Anayasamızın 73 . maddesine göre herkes mali gücüne göre devlete vergi vermek zorundadır.
VERGİNİN NİTELİKLERİ:
1-Vergi para ile ödenir.
2-Vergide belirlenmiş bir karşılık yoktur.
3-Vergi zora dayanan kesin bir ödemedir.
4-Vergi gerçek ve tüzel kişilerden alınır.
Vergi alacaklısı devlettir.
Vergi yükümlüsü :Gerçek ve tüzel kişilerdir.
Vergi sorumlusu:Vergiyi gerçek ve tüzel kişi adına ödeyen üçüncü kişidir.
Vergi muaflığı:Kanunla vergi kapsamından çıkarılmasıdır.
Vergi istisnası:kanunla verginin bir bölümünün kapsam dışına çıkarılmasıdır.
Götürü vergi:Devlet tarafından belirlenen orana göre vergi ödemedir.
Beyan usulü:Kişilerin kendi beyanlarına göre belirlenen orandır.
VERGİ ÇEŞİTLERİ:
1-Gelir üzerinden alınan vergiler:
GELİR:Bir gerçek kişinin bir takvim yılı içerisinde elde ettiği kazan ve iratların safi tutarıdır.
İRAT:Taşınır ve taşınmaz mallar üzerinden elde edilen gelirdir.Banka faizi,ev kirası gibi
KAZANÇ:Bedensel ve zihinsel bir çalışma veya emeğin bir sermaye ile birleştirilmesi ile sağlanan gelirdir.
Gelir vergisine tabi kazanç ve iratlar şunlardır.Ticari kazanç,Zirai kazanç,Ücretler,Serbest meslek kazançları,Gayri menkul sermaye iradı,Menkul sermaye iradı.
2-Servet üzerinden alınan vergiler:İnsanların kazançları ve iratları sonucunda sahip oldukları birikimlerine servet denir.Servet üzerinden emlak vergisi,bina vergisi,arazi vergisi,motorlu taşıt vergisi,taşıt alım vergisi,veraset ve intikal vergisi.
3-Gider üzerinden alınan vergiler:Kişilerin yaptıkları harcamalar üzerine konan vergilerdir.KDV,Akaryakıt tüketim vergisi,Elektrik ve hava gazı tüketim vergisi,Tekel ürünlerinden alınan vergiler.
İŞLETMELERİN VE ÇALIŞANLARIN VERGİ YÜKÜMLÜLÜKLERİ:
1-Tam yükümlülük:Gerçek kişilerin elde ettikleri kazanç ve iratların tümü üzerinden vergiye tabi tutulmalarına tam yükümlülük denir.Türkiye’de yerleşenler ve çalışanlar tam yükümlüdür.
2-Dar yükümlülük:Türkiye’ye yerleşmiş olmayan fakat elde ettikleri gelirlerden vergiye tabi tutulur.
Kanunlarla esnaflara ve küçük çiftçilere bazı vergi muaflıkları getirilmiştir.
GELİR VERGİSİ TARH VE TAHAKKUKU:Gerçek usulde vergi verenler gelirlerini kendileri saptayıp beyan yolu ile vergi dairesine bildirirler.Üç çeşit beyanname vardır.
1-Yıllık beyanname:Yıllık kazanç ve iratları bildiren beyannamedir.Mart ayında verilir.
2-Muhtasar beyanname:Yaptıkları ödemelerden vergi kesintisi yapmakla yükümlü olanların bir ay içinde yaptıkları kesintileri bildirdiği beyannamedir.Takip eden ayın 20 kadar verilir ve vergisi ödenir.
VERGİ MÜKELLEFLERİNİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ ŞUNLARDIR
1-Bildirme görevi:İşe başlamaları ve bırakmaları bildirirler
2-Defter tutma görevi:Vergi kayıtlarını deftere yazmak zorundadırlar
3-Belgeleme ve saklama görevi:Defter ve belgelerin 5 yıl saklanma mecburiyeti vardır.
4-Belge düzenleme ve vergi alma görevi:
Fatura kullanma zorunluluğu .Fiş verme zorunluluğu.Gider pusulası düzenleme ve alma
Zorunluluğu.Müstahsil makbuzu düzenleme ve alma zorunluluğu.Serbest meslek makbuzu düzenleme ve verme zorunluluğu.Bordro düzenleme zorunluluğu.
ŞİRKETLER:İki veya daha çok kişinin ekonomik menfaat temin etmek maksadı ile emek ve sermayelerini birleştirmeleri ile oluşan topluluğa ŞİRKET denir .Sahiplerine de ortak denir. Şirketler üretimin temel elamanları üzerine kurulmuştur.Üretimin temel elamanları
DOĞA:Ham madde, su , güneş hava vb doğada vardır.Toprak istenilen yere götürülemez fakat sermaye ve emek toprağın bulunduğu yere getirilir.
EMEK :İnsanın beden ve fikir güçlerinin ekonomik amaçlar için kullanılmasıdır.
SERMAYE:Para mal eşya malzemede sermayedir.
ŞİRKET ÇEŞİTLERİ:
1-Adi şirketler:İki veya daha çok kişinin birleşmesi ile oluşan şirkettir.şirket siciline ortaklardan birinin adı ile kaydedilir.Kararlar oy birliği ile alınır.Her ortak işleri denetleme hakkına sahiptir.
2-Ticaret şirketleri
a-Kolektif şirket:Bir ticari işletmeyi işletmek amacıyla gerçek kişilerin kurduğu bir şirkettir.Ortaklar şirketin borçlarına karşılık sorumlu değildir .Her ortak temsile , yönetime ve denetime yetkilidir.
b-Adi komandit şirket ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket:Bir çok kişinin bir işletmeyi işletmek için kurdukları şirkettir.Her ortak şirketin borçlarına karşı ortaklık payı kadar sorumludur.
c-Anonim şirket:Bir unvana sahip sermayesi belirli paylara bölünmüş borçlarından dolayı yalnız mal varlığı ile sorumlu bulunan şirkettir.Yönetim kurulu yönetir.Yönetim kurulunu genel kurul seçer ve en az üç kişiden oluşur.Denetleme yetkisi denetleme kurulunun görevidir.Genel kurul en yetkili organdır.Genel kurul yılda bir kez toplanır.Hisseleri borsada işlem görebilir.yani tahvil çıkarabilirler.
d-Limitet şirket:Yönetim ve temsile yetkili organ müdürlerdir.Ticaret bakanlığından izin alınarak kurulur.Ortaklar şirketin borçlarına karşı sorumludurlar.
DEĞERLENDİRME
1-Şirket kavramını açıklayınız
2-Anonim şirketleri anlatınız
3-Üretimin elamanlarını açıklayınız
4-Vergi mükelleflerinin görevlerini sayınız
5-Vergide tam yükümlülüğü açıklayınız
6-Kazanç üzerinden alınan vergileri anlatınız
7-Gider üzerinden alınan vergileri anlatınız
8-Servet üzerinden alınan vergileri anlatınız
9-Verginin niteliklerini açıklayınız
10-Vergiyi tanımlayınız
DERS ÖĞRETMENİ
Bülent Aktaşın
GÜNLÜK PLAN
DERS :İŞLETME BİLGİSİ VE KOOPERATİFÇİLİK
SINIF :3-B
SÜRE :40+40 DAKİKA
KONU : DENEME SINAVI-BANKA İŞLEMLERİ
AMAÇLAR:
1-Bankaları tanıtmak
2-Mevduat kavramını tanıtmak
3-Mevduat çeşitlerini açıklamak
4-Tahvil ve hisse senedini tanıtmak
5-Öğrenme seviyelerini kontrol etmek
YÖNTEM VE TEKNİKLER:Anlatım-Soru-Cevap
KAYNAK ARAÇ VE GEREÇ :İşletme Bilgisi ( Sami Noğay),İşletme Bil.Koop (E.Özkan-H.Özkan)Ders notları
KONUNUN BÖLÜMLERİ:
BANKA İŞLEMLERİ ÎLE ÎLGİLÎ TEMEL KAVRAMLAR
Banka, parayla ticaret yapan kuruluştur. Banka "banco"kelimesi İtalyanca masa demektir.
Eskiden İtalya'da sarraflar sokak başlarında önlerine birer masa koyarak borç para verir vealırlarmış. Banka kelimesi buradan dünya diline yerleşmiştir.Toplumların ilerlemesiyle bireyler arasındaki alışverişte para kullanılmaya başlanması nedeniyle para önem kazanmıştır.Para önem kazanınca biriktirme ve saklama gereği ortaya çıktı.Önceleri, bu işlemi Avrupa'da kiliseler yaptı. Papazlar en güvenilen kişiler olarak görülüyordu. Papazlar, parasını sakladığı kimselerden belirli bir ücret alıyordu. Daha sonraları toplanan paralar ihtiyaç sahiplerine belirli bir ücret karşılığı verilmeye başlandı. Alınan bu ücretten de para yatıranlara bir miktarı verildi. Böylece faiz uygulamaları ortaya çıktı ve bankacılığın temelleri atıldı.19. Yüzyılın ortalarında Osmanlı Devleti'nde banka yoktu.Devlet topladığı vergiyi "öşür"ü, sarraflar aracılığı ile topluyor vedeğerlendiriyordu. 1847 yılında ilk banka Teodar Baltacı ve Alkan isimli şahıslar tarafından Bangoe de Constantinople (Bank do Konstantinapel-îstanbul Bankası) adı altında kuruldu.
Devlete para vermeye ve almaya başlayan banka sekiz yıl sonra kapandı. Daha sonra "ittihadı Millî Bankası", Türkiye Bankası, Şirketi Maliye-i Osmaniye Bankası, itibarı UmumiOsmanî Bankası, Avusturya Osmanlı Bankası, Avusturya Türk Bankası kuruldu. Bu bankalar da bir süre sonra kapandı. Modern anlamda Osmanlı devletinde kurulan en önemli banka, 1856 yılında İngiliz sermayesi ile kurulan "Bankı Osmanî (Ottoman Bank)'dır. Daha sonra bankaya 1863 yılında Fransız hissedarların katılmasıyla "Bankı Osmanî Şahane" (împerial Ottoman Bank) adım aldı. İlk millî bankamız olan Ziraat Bankası, 1863 yılında Mithat Paşa tarafından kuruldu.îlk özel banka ise "İtibarı Millî Bankası"dır.
Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasından sonra Türkiye îş Bankası (1927) kurulmuş ve îtibari Millî Bankası ile birleşmiştir.Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulması ile bankacılığın Türkler tarafından da yapılabileceği ispatlanmış Mustafa Kemal Atatürk'ün emirleri ile Türkiye îş Bankası, Sümerbank, Etibank,Emlak Bankası, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası gibi büyük bankalar kurulmuştur.Bankacılığın özü para toplamak ve bu parayı satmak veya değerlendirmek suretiyle para kazanmaktır.
Mevduat Kavramı
Mevduat, bankaların tasarruf ve sermaye sahiplerinden ilk isteklerinden veya belli bir vade sonunda geri vermek üzere aldıkları paraya "mevduat" (tevdiat) denir.Bankaya para yatıranlara "mudi" denir. Mevduat bankaların en önemli gelirin! oluşturur.Vade bakımından: Bir yıl ve daha fazla vadeli, bir seneden az süreli mevduat, vadesiz mevduat edilir. Ayrıca mudinin bellibir süre önceden bildirerek çekeceği vadeli mevduatta vardır.Mevduat, ticarî, tasarruf, resmî ve tahvil/hisse senedi olmak üzere dört türlü açılır.
l. TICARİ MEVDUAT:Ticarî amaçlar için kullanılacak paraların yatırıldığı banka hesabına ticarî mevduat denir. Bu mevduata karşılık banka mudiye (hesap açtıran kimseye) çek verir. Her çeşit ortaklık ve şirketler, kooperatifler, dernek ve vakıf işletmeleri, ticarî firmalar ticarî mevduat hesabı açtırabilir.
2. TASARRUF MEVDUATI:Gerçek ve tüzel kişilerin tasarruf etmek suretiyle biriktirdikleri parları için açtırdıkları hesaba tasarruf mevduatı denir.Ticarî mevduatın dışında kalan paralar, tasarruf mevduatıdır. Dernek ve vakıfları işletmelerin dışında kalan paraları,yardım sandıklarının paraları noterlerin emanet paraları, teminat paraları, siyasi partilere ait paralar ve bunlar için açılanbanka hesapları tasarruf mevduatı kapsamına girer.
3.RESMÎ MEVDUAT:Devlet ve mahallî idarelerin kullandığı paraları bulundurmak için açtırdıkları banka hesaplarıdır.
4. TAHVİL ve HİSSE SENEDİ ÇIKARMAK:Anonim şirketlerin ödünç para bulmak için yazılı değerleri eşit, ibareleri aynı olmak üzere çıkardıkları borç senetlerine "tahvil" denir. Tahviller kıymetli evrak niteliği taşır. Namı ya da hamiline yazılı olarak ihraç edilebilirler. Namı yazılı tahvilde gerçek ve tüzel kişinin adı vardır. Hamiline olan tahvili elinde bulunduran gerçek sahibidir, îhraç edilen tahvillerin tutarı şirketin ''denmiş tutarım geçemez, ayrıca ihraç edilen tahvillerin tamamının bedeli ödenmedikçe yenileri çıkarılamaz.
Tahvil sahiplerine aşağıdaki yararları sağlar:
Her yıl belli bir faiz alırlar.Şirketin zararından etkilenmezler.Tahvil istendiğinde elden çıkarılır
Şirketin iflası durumunda paylaşıma katılırlar .Tahvillerin kısa ve uzun süreli, değişken ve sabit faizli, ikramiyeli, teminatlı ve teminatsız olanları vardır.
Hisse Senedi: Anonim şirketlerin sermaye artırmak ve toplayabilmek için çıkardıkları belgelere "hisse senedi" denir.Hamiline veya namına düzenlenir. Kıymetli evrak niteliğindedir.Hamiline olanlar rahatlıkla el değiştirip piyasada dolaşır. Kişilerin şirkete kolayca giriş ve çıkışlarını sağlar.İsme (namına) yazılı olanlar ise ancak ciro edilerek devredilebilir. Ancak bu ciro işleminin şirket pay defterine işlenmesi gerekir.
Hisse senedi çeşitleri
Adi hisse senedi: Bedeli nakden ödenen hisse senedidir.Anonim şirketler kapitalini oluşturmak için çıkarır.
Ayni hisse senedi: Paradan başka değerle ödenen hisse senedidir.
Kurucu hisse senedi:Şirketin kurucularına harcama ve çalışmalarından dolayı verilen hisse senedidir.
İntifa senedi:Şirketin devamı süresince senet sahibine bedeli verilerek geri alınır.Haktan pay almaz ancak temettü payları alabilir.
İmtiyazlı hisse senedi:Bu senedi elinde bulunduran ortaklara safi kardan ve net aktiften öncelik sağlanır.
İŞLETME BİLGİSİ VE KOOPERATİFÇİLİK DERSİ DENEME SINAVI SORULARIDIR.
1-İşletmenin kuruluşunda yer seçimini etkileyen faktörleri maddeler halinde yazınız.
1-Ekonomik faktörler:İşletme ham madde kaynaklarına yakın olmalıdır.Üretilen malların pazarlanması da dikkate alınmalıdır.
2-Doğal faktörler:İklim arazi durumu,sıcaklık,deprem bölgesi vb dikkate alınmalıdır.
3-Sosyal faktörler:Yer seçiminde o bölgede yaşayanların kültürel ve sosyal durumları dikkate alınır.Belediyeler şehirlerin büyüme oranı ve yönüne göre bazı kısıtlamalar koyarlar.
4-Psikolojik ve politik faktörler:Devlet geri kalmış bölgeleri kalkındırmak için bazı yerlere işletmelerin kurulmasını teşvik eder.
5-Hammadde:İşletme kullanacağı hammadde kaynaklarına yakın olmalıdır.
6-İşgücü:İşletme kurulacak yerde çalıştıracağı kalitede insanları bulabilmelidir.
7-Taşıma-Ulaştırma:Ulaşım imkanlarının daha elverişli olması nedeniyle deniz,nehir ve karayolları kenarları tercih edilir.Petrol tesislerinin deniz kenarına kurulmasının sebebi budur.
2- Planlamanın faydalarını açıklayınız.
1-Kullanılan zamanın ve iş gücünün boşa harcanmasını azaltır.
2-Yöneticilerin dikkatini amaca çeker.
3-Yetkilerin sınırlarını belirler.
4-Denetimde kullanılacak standartları ortaya çıkarır.
5-Eldeki imkanların amaca hizmet edip etmediğinin denetimini kolaylaştırır.
3-Müteşebbisin işyeri kurmasına etki eden faktörleri maddeler halinde yazınız.
1-Bağımsız çalışma isteği
2-Daha fazla kazanma isteği
3-Miras
4-sosyal prestij
5-Başka olanakların olmama
4-Gider üzerinden alınan vergileri anlatınız
Kişilerin yaptıkları harcamalar üzerine konan vergilerdir.KDV,Akaryakıt tüketim vergisi,Elektrik ve hava gazı tüketim vergisi,Tekel ürünlerinden alınan vergiler
5-Maliyet ne demektir?Açıklayınız
Hammaddenin alınıp işlenip pazarlanıp tüketicinin eline geçinceye kadar tüm evrelerde harcanan para üretilen malın üzerine masraf olarak yüklenir.Örneğin nakliye elektrik,sigorta,su,işçi giderleri,kira,telefon vb harcamalar üretilen malın üzerine yansıtılır.
BİR MALIN ÜRETİMİ İÇİN YAPILANBÜTÜN HARCAMA TOPLAMINA MALİYET DENİR.
6- Rekabetin faydalarını anlatınız
1-Piyasadaki mal ve hizmet artar.
2-Mal ve hizmetlerin kalitesi artar
3-Mal ve hizmetin fiyatı düşer.
4-Rekabette üstün gelen şirketin satışı ve karı artar.
7-Fatura ne demektir?Bir faturada hangi bilgilerin bulunması gerekir?Anlatınız
Mal veya hizmet alımlarında işletmenin alıcıya verdiği ticari belgedir.
Müşterinin adı ve soyadı,ticaret unvanı,adresi,vergi numarası faturada bulunur.
Düzenleyenin adı ve soyadı,tarihi,seri numarası satılan mal ve hizmetin adı,teslim tarihi,irsaliye numarası,malın fiyatı,çeşidi ve tutarı faturada yazılıdır.
8-Hamiline ve nama yazılı çek ne demektir?Açıklayınız
Hamiline Yazılı Çek:Çeki elinde bulundurana banka ödeme yapar.Kaybetmek tehlikelidir.
Nama Yazılı Çek::Çekte ismi yazılı olan kişiye banka ödeme yapar.Ancak çekte adı yazan kişi çekin arkasını imzalayarak (CİRO) çeki başkasına devredebilir.
9-Zayıfın korunmasını ilkesini açıklayınız
Hakkını alamayan işçi ile işverenin karşı karşıya gelmesi toplum düzenini bozacağından kamu yararı nedeniyle devler iş hayatına müdahale eder.Güçlü tarafın güçsüzü ezmemesi için devlet müdahale eder.Bu sayede
1-Ücretler işçi ailesinin normal ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyden aşağı çekilemez.
2-İşçi sağlıksız yerlerde çalıştırılamaz.
3-Kadın ve çocuklar ağır işlerde çalıştırılmaz.
4-İşçilerin gelecekleri güvence altına alınır.
Devlet bu müdahaleleri anayasaya dayanarak yapar
10-Ülkemizde bulunan sosyal güvenlik kuruluşlarını yazınız
Bag-kur:Esnaf ve sanatkarlara .SSK:İşçilere.Emekli sandığı :Devlet memurlarına hizmet verir.
Gider üzerinden alınan vergileri anlatınız
Kişilerin yaptıkları harcamalar üzerine konan vergilerdir.KDV,Akaryakıt tüketim vergisi,Elektrik ve hava gazı tüketim vergisi,Tekel ürünlerinden alınan vergiler
Her soru 10 puan toplam 100 puan .sınav süresi 40 dakikadır.Başarılar.
DERS ÖĞRETMENİ
Bülent Aktaşın
GÜNLÜK PLAN
DERS :İŞLETME BİLGİSİ VE KOOPERATİFÇİLİK
SINIF :3-B
SÜRE :40+40 DAKİKA
KONU : BANKA İŞLEMLERİ-ULUSLAR ARASI KURULUŞLAR VE ANLAŞMALAR
AMAÇLAR:
1-Bankaları tanıtmak
2-Mevduat kavramını tanıtmak
3-Mevduat çeşitlerini açıklamak
4-Tahvil ve hisse senedini tanıtmak
5-Avrupa birliğini tanıtmak ve amaçlarını açıklamak
6-IMF yi tanıtmak ve amaçlarını açıklamak
7-İLO Dünya çalışma örgütünü tanıtmak ve amaçlarını açıklamak
8-kredi çeşitlerini açıklamak
YÖNTEM VE TEKNİKLER:Anlatım-Soru-Cevap
KAYNAK ARAÇ VE GEREÇ :İşletme Bilgisi ( Sami Noğay),İşletme Bil.Koop (E.Özkan-H.Özkan)Ders notları
KONUNUN BÖLÜMLERİ:
ÎŞ HAYATINA PARA ÇIKARMAK (PLASMAN)
Plasmanın sözcük anlamı yatırımdır. Sermayenin bir işe yatırılması, plase edilmesi anlamına gelir. Bankacılıkta plasman ise tespit ve tayin olunan, kullandırılacak limitler genel anlamında kullanılmaktadır.
Kredinin fonksiyonları
a. Kredi, tasarrufun sermayeye çevrilmesini sağlar.b. Kredi, para kaynaklarının işletilmesini mümkün kılar.
c. Kredi ticarî mübadeleleri teşvik eder, onların normal ve düzenli şekilde işlemesini kolaylaştırır.
Kredi, bankanın belirlenmiş bir süre için ücret faiz karşılığında ticarî ve sınaî işlerle uğraşan kişilere, ticarî itibar ve ödeme güçlerin! göz önünde tutarak tespit ettikleri limit dahilinde ödünç para vermedir.
Krediler, bankacılığın gelişmesinde, mevduat hacminin artmasında ve ekonominin gelişmesinde yararlı olmuştur.Ülkemizde kredi kaynakları: Merkez Bankası ve bankalar ödünç para verebilen kurumlardır.
l. AÇIK KREDİ
Açık kredi, kişisel ve maddî teminat istenmeden kredi alanın imzasına güvenilerek açılan kredilerdir.Kredinin gelişmesi için paranın değerinde istikrar, kredi alanların bunu zamanında ödemesi, kredi ticaretinde gelişme ve piyasada güven ve niyetin olması gerekir.Kredi, itimat ve teminata dayanır.Kredi işlemleri için kredi verenin, borçlunun vade sonunda ödeyeceğine dair itimadı olması şarttır.Kredi, vade sonunda borcunu ödemek hu su şunda ihmal göstermeyen, ticarî ahlakına güvenilebilen ve buna çeşitli şekillerde ispatlamış gerçek veya tüzel kişilere verilir.Kredi alacak olanın vade içinde borcunu ödeme gücünü ispat etmesi gerekir. Ödeme gücünün tespitinde, kredi isteyenin sahip olduğu para miktarının vade sonunda aldığı krediyi karşılayacak seviyede olması gerekir. Ayrıca kredi alacak olan işletmelerin başarılı ve devamlı verimlilik göstermesi gerekir. Verimlilik oranında düşüklük kredi bulma imkanlarını daraltır.
İtimat, gerçek ve tüzel kişiler hakkında bilgi toplamakla tespit edilir. Bu bilgiler iş çevresinden, ticaret sicilinden ve bankalar tarafından yapılacak soruşturma ile belirlenir.
2. TEMİNATLI KREDİ:Teminatlı kredi, kişisel kefalet veya maddi teminat karşılığı açılan kredidir. Ekonomik gidişin düzenli olmaması, kredi alanın mali durumunun kontrolünün güçlüğü, kredi verirken bir teminat istenmesin! zorunlu kılar.
Teminat mektubu kredisi: Bankaların yurt içinde ve yurt dışında bulunan gerçek ve tüzel kişiler lehine, bir malın teslimi,bir işin yapılması veya benzeri yasal konularda işi yüklenenin yükümlülüğünü önceden kararlaştırılan şartlara uygun olarak yerine getirmesini sağlamak için verdikleri garanti belgelerine "teminat mektubu" denir. Banka lehine teminat mektubu verdiği müşterisinin yapacağı işi zamanında ve istenilen şekilde yapmasını garanti eder. Söz konuşu işin istenilen şekilde yapılmaması halinde banka mektupta garanti ettiği parayı işi yaptıran kuruluşa öder ve bunu müşterisinden tahsil eder.
3. BORÇLU CARÎ HESAPLAR:Kredi sözleşmesi imzalamış olan hesap sahibine imza veya teminat karşılığında, belli bir limit dahilinde para çekme yetkisi veren bir kredi türüdür. Kredinin işleyişinde müşteri çeki kullanılır. Borçlu cari hesaplar kredisi azami l yıldır.Ticari kredi türleri kısaca açıklayalım.
Kısa vadeli krediler: Vadesi bir yılı geçmeyen kredilerdir.Ticari krediler kısa vadeli krediler içinde değerlendirilir.
Küçük işletmeci kredisi: Esnaf ve sanatkarlar siciline, Ticaret ve sanayi odalarına kayıtlı olan küçük işletmelerin kullandığı kredidir. Vadesi 6 aydır.
Spot kredi: Güvenilir firmalara çok kısa vadeli olarak kullandırılan nakit kredilerdir. Süresi en fazla 60 gündür.
Orta vadeli krediler: Vadesi bir seneden uzun, fakat beş seneyi geçmeyen kredilere orta vadeli krediler denir. Bu kredilerin verilmesi de itimat ve teminata dayanır. Tüketim kredilerinde orta vadeli krediler verilebilir. Örneğin: ihtiyaç kredisi, araba kredisi, konut kredisi gibi.
Uzun vadeli krediler: Vadesi beş seneden fazla olan kredilere uzun vadeli krediler denir. Maddî teminat karşılığı açılan kredidir. Kredi alan şahsın ipotek gösterecek malı olması gereklidir. Örneğin: Bir şahıs kredi alarak konut almıştır. Banka ipotek olarak almış olduğu konutu ipotek yapar.
Yatırım (sermaye) krediler Demiryolu, fabrika, çiftlik vb. faaliyetlerin gerçekleştirilmesinde kullandırılan kredilerdir.
Üretim kredileri: (Ticari kredi) Hammadde tedariki, üretim, işletme masraflarının ödenmesi gibi amaçlarda kullanılan ticari kredilerdir.
AVRUPA BİRLÎĞİ'NİN AMAÇLARI:Barışın korunması: Avrupa Birliğinin temelim oluşturanAvrupa kömür ve çelik topluluğu Fransız-Alman uzlaşmasını,Avrupa'da oluşturulacak yeni bir düzenin temel taşı kabul ediyordu. Bunun ana nedeni Avrupa'da savaş olasılığım ortadan kaldırmaktı. Avrupa Birliğinin kurulmasıyla bu amaç bir ideal olmaktan çıkıp gerçek olmuştur. Artık üye ülkeler arasında birçatışma olasılığı tamamen geçmişte kalmıştır.
Ekonomik Birleşme: Avrupa Ekonomik birliği düşüncesinin arkasında yatan ekonomik amaçlar: a. insanların yaşam standartlarının yükseltilme si, b. Tam kapasiteyle en verimli şekilde çalışma, c. Ekonomik büyümenin en istikrarlı şekilde devamım sağlamaktır. Bu amaçlar anlaşmaların kapsadıkları sektörler içinde aynı ölçüde bağlayıcı nitelik taşır.
Siyasî birleşme: Anlaşmalarda yer alan ilkeler ve önlemler bir ortak pazarın kurulması ve işleyişi ile ilgili olmakla birlikte ekonomik birleşme başlı basma bir amaç olmayıp, siyasal birleşmenin ancak yarı yolu olarak düşünülmüştür. Siyasi birleşme için ekonomik birleşmenin gerçekleşmesi gerekmektedir.
Avrupa Birliğinin çalışma organları:AET kurucuları (Avrupa Birliği) onu siyasal birlik gibi düşündüklerinden bu doğrultuda onu yasama, yürütme ve yargı görevi yapan organlarla donatmışlardır.Avrupa Birliğinin başlıca beş organı vardır.
Avrupa Zirvesi: Üye ülkelerin devlet başkanlarının altı ayda bir yaptıkları toplantılardır. Bu toplantılarda topluluğun temel politik ve stratejik eğilimleri belirlenir.
Avrupa Parlamentosu: Bir tek demokratik organıdır. Beş yılda bir yapılan seçimlerle üyeler belirlenir. Her ülkeye belirli sayıda üyelik ayrılmıştır.
Bakanlar Konseyi: Üye ülkelerin her birinden bir bakan temsili ile oluşur.
Avrupa Komisyonu: Avrupa Birliğinin bir yürütme organıdır. Bakanlar konseyine uygulamalar hakkında bilgi verir,konseyin aldığı kararları yürütür.
Adalet divanı: Üye ülkelerin ortak anlaşmalarıyla atanmış yargıçlardan kuruludur. Divan yalnızca Roma anlaşmasının hükümlerine uyulup uyulmadığım denetlemekle görevlidir.
Avrupa Birliğinin dünya ticaretindeki yeri:Çeşitli bölgesel ekonomi gruplar içinde dünya ticaretindeen büyük payı Avrupa Birliği almaktadır. 1990 rakamlarıyla topluluk ülkelerinin dünya ihracat ve ithalatı içindeki payı %36 ve%37'dir. Bu rakamla Avrupa Birliği dış ticaret hacmi olarak ABD, Japonya ve az gelişmiş ülkelerin toplam ticaretinden daha büyüktür.
Türkiye-Avrupa Birliği ilişkileri:Türkiye Avrupa Birliğin! kuran ülkeler ile sıkı ekonomik ve siyasal ilişkiler içerisindedir. Ayrıca dış politikasında batıya yönelen Türkiye II. Dünya savaşından sonra kurulan tüm batılıkuruluş ve örgütlerin içinde yer almaktadır. Türkiye Avrupa Birliğine tam üyelik yolunda çalışmalarını hızlandırmıştır. Gümrük Birliği tam üyelik yolunda önemli bir aşamadır.
B. ULUSLAR ARASI PARA FONU (IMF):II. Dünya savaşından sonraki dönemde uluslar arası malî sistemi düzenlemek amacıyla IMF kurulmuştur. Bu sistemde Amerikan doları ve altın başlıca para birimi olarak kullanılmaktadır.Uluslar arası para fonu 1946 yılında faaliyete geçmiştir.Uluslar arası Para Fonu'nun amaçları :Genel amacı uluslar arası para sisteminin düzenli şekilde işlemesini sağlamak ve üye ülkelerin dış ödeme güçlüklerinin çözümüne katkıda bulunmaktır.Uluslar arası Para Fonu'nun amaçları doğrultusunda çalışmaları şöyle sıralanabilir:
1. Ekonomik istikrarsızlık çeken ülkelere kısa süreli kredi sağlamak.
2. Uluslar arası parasal ilişkilerin düzenli ve uyum içinde gelişmesini gözetlemek.
3. Üye ülkelerin borç sorunlarında taraflar arasında aracılık ve borç erteleme anlaşmaları hazırlamak
4. Üyeler arasında daha liberal dış ticaret politikalarının benimsenme sini özendirmek.
IMF kredileri:Başlıca fonksiyonlarından birisi üye ülkelere kredi sağlamaktır. IMF kredileri genelde kısa vadeli olmaktadır. Kullanılabilen kredi miktarı fon kotasına bağlıdır. Bir ülkenin fonda bulanan parası ne kadar yüksekse kredi limiti de ona bağlı olarak artar. Fonun altı çeşit kredi açma kolaylığı vardır.
Rezerv dilimi ile ilgili kredi: Bir ülkenin fondaki parası kotasından düşükse o ülke aradaki farkı ödemeler dengesi sorunu için kolayca kredi olarak kullanabilir.
Kota: Katılma payı
Translarla ilgili kredi: Kotanın %25 ile %125 arasında alınacak ek kredilerde, fon ile ilgili ülke uygulanan ekonomi politikasının esaslarında anlaşırlar, îlk %25 çekilmesinde ülke verdiği açıklamalarla krediyi alabilirken daha yüksek bölümlerde fon île ülkenin yazılı anlaşma yapması gerekir.Kredinin kullanılması sırasında fon araştırmalarım devam ettirir. Duruma göre kredinin diğer bölümlerinin kullandırılıp kullandırılamayacağına karar verir.
Genişletilmiş fon kredisi: Yapısal ödeme açığı olan ülkelere fon 4-10 yılı kapsayan ve kotanın %140'a varan ve fondaki ülke parasının %265'ine varan oranlarda kredi açabilir.
Telafi edici finansman kredisi: İhracatları anî düşüş gösteren ülkelere fon ülke kotasının %100 kadar kredi açabilir.
Uluslar arası stok finansmanı: Uluslar arası hammadde anlaşmalarına katılan ülkelere, tediye açıklarım kapatmak için ülke kotasının %50'si oranında açılan kredilerdir. Bugüne kadar sadece şeker ve teneke için kullanılmıştır,Kredi bölümlerine fon halen %6,25 faiz uygulamaktadır.
IMF'e üye ülkeler aynı zamanda Dünya Bankasına üyedirler. IMF'in merkezi Washington'dadır. Üye sayışı 173'tür. Türkiye. 1947 yılında IMF' ye ve Dünya Bankasına üye olmuştur.
C. GÜMRÜK TARİFELERİ VE TİCARET GENEL ANLAŞMASI (GATT)
II. Dünya Savaşı'nın son bulmasıyla Birleşmiş Milletler üyeleri olan ülkeler savaş boyunca yaşanan kaosu sona erdirmek ve ülkeler arasındaki dış ticareti teşvik etmek ve dış politikaları düzenlemek amacıyla 1946 yılında Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konseyi 19 ülkenin katılımıyla hazırlık komitesin! oluşturmuştur. 1948 yılında GATT anlaşmaları yürürlüğe girmiştir.
Türkiye Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması (GATT) teşkilatına 1951 yılında katılmıştır.
GATT üyeleri bugün dünya dış ticaretinde %901ık bir paya sahiptir.
GATT üyesi ülkeler aralarında ortaya çıkan ticarî sorunlar île bunların çözüm yolları için belirli aralıklarla toplanmaktadırlar.
Bu niteliğiyle GATT uluslar arası bir "Dünya Ticaret Forumu" olarak görev yapmaktadır.
GATT'ın Amaçları
1. Üyelerin hayat standartlarım yükseltmek.
2. istikrarlı bir büyüme ile dünya kaynaklarının tam kullanımım sağlamak.
3. Üretimin gelişme sini sağlamak.
4. Uluslar arası ticaretin gelişmesine yardımcı olmak.
5. Ticarette konan ayrımcı engelleri ortadan kaldırmak.
D. DÜNYA ÇALIŞMA ÖRGÜTÜ (İLO):1919 yılında Milletler Cemiyeti, hükümetler arası bir organ olarak çalışmaya başlamıştır. 1946 yılında Birleşmiş Milletler ile yapılan bağlantı anlaşmasının yürürlüğe girmesiyle Birleşmiş Milletler içinde çalışmalarına başlamıştır.
Dünya çalışma örgülünün amaçları:Uluslar arası emek sözleşmelerini düzenler 2. Ücretlerin, çalışma saatlerinin ve sosyal güvenlik konularında asgari standartlar koyan tavsiyelerde bulunur.3. Hükümetlere yardımcı olmak için kapsamlı teknik işbirliği programları hazırlar.4. Eğitim, öğretim ve araştırma faaliyetlerinde bulunur.
DEĞERLENDİRME
1. Avrupa Birliği'nin (AB) bilinen eski adı nedir?
2. Avrupa Birliği niçin kurulmuştur?
3. Türkiye'nin Avrupa Birliği ile olan ilişkisi nasıldır?
4. IMF nedir, temel amaçlarım açıklayınız?
5. GATT'ın önemi nedir, açıklayınız?
6.Bankacılığın doğuşu nerede, ne şekilde olmuştur?
7.îlk millî bankamız hangisidir?
8.Tasarruf mevduatım tanımlayınız?
9.Plasman kavramım açıklayınız.
10.Kredi nedir? Niçin alınır?
11.Banka, hangi durumlarda kredi vermez?
DERS ÖĞRETMENİ
Bülent Aktaşın
GÜNLÜK PLAN
DERS :İŞLETME BİLGİSİ VE KOOPERATİFÇİLİK
SINIF :3-B
SÜRE :40+40 DAKİKA
KONU :KOOPERATİFLER GENEL BİLGİLER ÖNEMİ. ÜNVANI ÜNVANIN ÖĞELERİ VE EKLERİ
AMAÇLAR:
1-Kooperatifleri tanıtmak
2-Kooperatif unvanlarını açıklamak
3-Kooperatiflerin faydalarını açıklamak
YÖNTEM VE TEKNİKLER:Anlatım-Soru-Cevap
KAYNAK ARAÇ VE GEREÇ :İşletme Bilgisi ( Sami Noğay),İşletme Bil.Koop (E.Özkan-H.Özkan)Ders notları
KONUNUN BÖLÜMLERİ: KOOPERATİFLER HAKKINDA GENEL BİLGİLER:Kooperatif sözcüğü, Latince "cooperatio" sözcüğünden türetilmiştir. Günümüzde kooperatif olarak kullanılmaktadır. Bu sözcük, işbirliği etmek anlamına gelir.Kooperatifçilik, insanların karşılaştığı ekonomik zorlukları aşabilmeleri için işbirliği yapma esasına dayanan bir birliktir.
Kooperatif; bireylerin ortak ekonomik ve sosyal sorunlarına çözüm yolu bulmak amacıyla karşılıklı yardımlaşma ile hak ve sorumluluk eşitliğine dayalı örgütlenme biçimidir.Kooperatif, demokrasiye karşı duyduğu özlemi yaşatan toplumsal bir örgütlenme biçimidir.1969'dan sonra çıkan 1163 sayılı Kooperatifler Yasasında kooperatifin tanımı, özetle şöyle yapılmıştır. Tüzel kişiliğe haiz olmak üzere ortaklarının ihtiyaçlarım karşılamak üzere karşılıklı yardım ve dayanışma amacıyla değişir ortaklı ve değişir sermayeli teşekküllere kooperatif denir.
Kooperatifçiliğin kısa tarihi:M.Ö.3000 yıllarında arazi kullanma kooperatiflerine rastlanmaktadır. Özellikle tarım kooperatifleri çok eskilere dayanmaktadır. Bugün İsviçre, kalya ve Fransa'da süt kooperatifleri Slav ülkelerinde arazi kullanma kooperatifleri mevcuttur.îlk kooperatif 1844 yılında İngiltere'de kurulmuş bir tüketim kooperatifidir.. Daha sonra Fransa'da üretim kooperatifleri Almanya'da kredi kooperatifi ortaya çıkmıştır.
Ülkemizde kooperatifçilik, Mithat Paşa'nın kurmuş olduğu kredi amaçlı "Memleket Sandığı" ile başlamıştır (1863ı - -Türkiye Tarım Kredi Kooperatifi'nin temeli atılmıştır.Atatürk, kooperatifçiliğe önem vermiştir. 1969'da 1163 sayılı "Kooperatifler Yasası" çıkarılmıştır.1982 Anayasasının 171. maddesinde "Devlet, kooperatiflerin gelişmesini sağlayıcı önlemler alır." hükmü yer almıştır.
Kooperatifin sağladığı yararlar
1.Aracıların ortadan kaldırılmasıyla ortaklarının ihtiyaç duyduğu mal ve hizmetleri en az maliyetle sağlar.
2. Üretim kooperatifleri ürünlerin! değerinde satar.
3.Tüketim kooperatifleri ortaklarına ucuz ve kaliteli mal sağlar.
4. Küçük ortaklık payları bir araya getirilerek büyük işler yapılır.
5. Kooperatifler, insanları birlikte çalışmaya alıştırır.
6. Kooperatifler, demokrasinin toplum içinde hayata geçirilmesinde payı olan kuruluştur.
7. Kooperatifler gereksiz tüketimi önler.
8. Kooperatifleşme üretim artışı, verim ve kalite yüksekliği karlılık oranında artışların sağlanmasına da yardımcı olur.
9. Kooperatif aracılığıyla tüketici güvenilir besin maddelerine kavuşur. Denetimden geçmiş ürün alırlar.
10. Kooperatifçiler aracılığıyla fiyatların aşırı derecede yükselmesi önlenir.
Kooperatifler ; üretim, tüketim, kredi verme ve konut yapma gibi amaçlarla kurulur.
Kooperatiflerin ortak özellikleri
1. Kooperatifler yaşam standartlarım yükseltmeyi amaçlar.
2.Kooperatifler ortaklarının ekonomik çıkarlarım korur.
3. Kooperatifler, bireyleri, tek başlarına yapamayacakları - yapabilmek için bir araya getirir.
4. Kooperatifler halkın sorunlarına çözüm bulmada kendi kendine yardım esasına göre çalışan bir örgütlenme biçimidir.
5 Kooperatifler ortaklara dayanışma ruhu aşılar.
Kooperatiflerin dar gelirli bireylerin ihtiyaçlarım karşıla yararlı olur.Kooperatifler; tüketicinin korunmasını sağlar.
KOOPERATİFİN UNVANI
1163 sayılı Kooperatif Yasasına göre bir kooperatif, en az 7 ortak tarafından imzalanacak ana sözleşme ile kurulur. Ana sözleşme noterce tasdik edilir.Kooperatif adım, ancak bu kanuna göre kurulmuş ortaklıklar kullanabilir. Bir kuruluşun unvanında kooperatif kelimesini kullanabilmesi için 1163 sayılı kanuna göre kurulması ve ana sözleşmesinin olması gerekir. Ancak kooperatiflerin unvanlarında, kamu kurum ve kurulu şiarının isimlerine yer verilemez.Bir kooperatifin unvanında genellikle iki bölüm vardır,
1- UNVANIN ÖĞELERİ:Kooperatife isim verirken hizmet edeceği alan ve amaç belirtilir. Örneğin tarım, nakliye, ulaştırma, yapı, tüketim gibi hizmet alanı belirlenir.
2. UNVANIN EKLERİ:Kooperatifler bir amacı gerçekleştirmek için kurulur. Bunlar kooperatifin unvanındaki esas öğeleri oluşturur. Kooperatife ad verilirken yardımlaşma, dayanışma, eğitim gibi yardımcı hizmet amacı da belirtilir.
Aşağıdaki ismi inceleyelim:
ADA KÖYÜ SINIRLI SORUMLU ÜRETİM PAZARLAMA TÜKETİM, TARIM KREDİ VE YARDIMLAŞMA-DAYANIŞMA KOOPERATİFİ
Bu isimdeki bölümler şöyledir:
1. Alanı: Tarımdır.
2.Faaliyet amaçları: üretim, tüketim ve pazarlamadır.Ayrıca üyelere kredi, üyeler arasında yardımlaşma ve dayanışmayı sağlamaktır.
Unvanda kooperatifin kurumlaşma neden olan ekonomik alanlar belirlenir.Bu denenlerden olan üretim, tüketim, kredi konut ifadelerinden biri kooperatif adında belirtilir.
Örnekler:Gül Yapı Kooperatifi Oto Boyacıları Tüketim Kooperatifi
DEĞERLENDİRME
1-Kooperatiflerin amaçlarını açıklayınız
2-Kooperatiflerin faydalarını açıklayınız
3-Kooperatif isimleri hakkında bilgi veriniz
DERS ÖĞRETMENİ
Bülent Aktaşın
GÜNLÜK PLAN
DERS :İŞLETME BİLGİSİ VE KOOPERATİFÇİLİK
SINIF :3-B
SÜRE :40+40 DAKİKA
KONU :KOOPERATİF ÇEŞİTLERİ.ÜST ÖRGÜTLENME.KURULUŞU
AMAÇLAR:
1-Kooperatif çeşitlerini açıklamak
2-Örgütlenmenin önemini açıklamak
3-Kooperatif ve devlet ilişkileri açıklamak
4-ATATÜRKÜN Kooperatifçilik ile ilgili görüşlerini açıklamak.
5-Kooperatiflerin kalkınmadaki yerini ve önemini açıklamak
6-Kuruluş işlemlerini açıklamak.
YÖNTEM VE TEKNİKLER:Anlatım-Soru-Cevap
KAYNAK ARAÇ VE GEREÇ :İşletme Bilgisi ( Sami Noğay),İşletme Bil.Koop (E.Özkan-H.Özkan)Ders notları
KONUNUN BÖLÜMLERİ
KOOPERATİF:Tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortakların belli ekonomik faaliyetlerini ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılıklı yardım,dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve kamu tüzelkişileri ile özel idareler belediyeler köyler cemiyetler ve dernekler tarafından kurulan değişir ortaklı değişir sermayeli teşekküllere kooperatif denir.
KOOPERATİF ÇEŞİTLERİ
1-Üretim Kooperatifleri:Aynı üretim dalında çalışan şahısların sermayelerini bir araya getirerek daha geniş sermayeye dayanan işletmeler karşısına işbirliği halinde çıkarlar
2-Tüketim kooperatifleri: Ortaklarına ucuz fiyatlarla ihtiyaç maddeleri temin ederler.Ortaklarına ihtiyaçlarını doğrudan üreticiden temin ederek aracıyı kaldırırlar.
3-Kredi kooperatifleri :Kredi ihtiyacı olanlara ödünç para vererek ucuz faizle para almalarını sağlar. Bunların arkasında bir banka bulunur
4-Konut veya işyeri kooperatifleri :Ortaklarına ucuz konut veya işyeri temin ederler.
Kooperatifler tüzel kişiliği olan kuruluşlardır.Kooperatifler kar amaçlı değillerdir.Temel amaç ortakların ekonomik menfaatlerinin ön planda tutulmasıdır
Kooperatiflere gerçek kişilerden başka dernek belediyeler üniversiteler iller de özel idareler ortak olabilirler.
Yasaya göre kooperatifin temel özelliklerini şöyle özetleyebiliriz.
1-Ortakların belli ekonomik çıkarlarını gerçekleştirir.
2-Bunu için karşılıklım yardım ,dayanışma ve kefalet gerektirir.
3-Kişilerce yada çeşitli kuruluşlarca kurulur.
4-Ayrı bir tüzel kişiliğe sahiptir.
5-Değişir ortaklı ve değişir sermayelidir.
KOOPERATİFLERİN YARARLARI
1-Kaynakları ve olanakları sınırlı olan bireylerin ekonomik toplumsal ve kültürel durumlarını iyileştirmek
2-Tasarrufu özendirmek
3-Aracıların ortadan kaldırılması ile ortakların gelirlerini artırmak
4-Uygun kredi sağlanması ve gerekli yerlerde kullanılarak ulusal kaynakların artırılması
5-Gelişmemiş bölgelerin geliştirilmesi
6-Tarımsal ürünlerin daha iyi değerlendirilmesi
7-Konut eğitim sağlık ve ulaştırma alanlarında toplumsal koşulların iyileştirilmesi
8-Tarımdaki üretim girdilerinin daha ucuz ve nitelikli olarak sağlanması
9-Depolama dereceleme taşıma fiyatlama gibi pazarlama işlevlerinin daha sağlıklı gerçekleştirilmesi
10-Ortakların yaşam düzeylerinin yükseltilmesi
11-İlkel teknoloji yerine gelişmiş teknoloji kullanmalarına önayak olması
12-Piyasalarda fiyat dengesinin kurulmasına yardımcı olmak
13-Ortaklarını ucuz ve sağlıklı konutlara kavuşturmak
AMAÇ YÖNÜNDEN KOOPERATİFLER 1-Tek amaçlı kooperatifler 2-Çok amaçlı kooperatifler
ÇALIŞMA KONULARI YÖNÜNDEN KOOPERATİFLER.1-Üretim kooperatifleri
2-Tüketim kooperatifleri 3-Hizmet kooperatifleri
ÇALIŞMA BÖLGESİ YÖNÜNDEN KOOPERATİFLER:1-Kırsal kooperatifler 2- Kentsel kooperatifler.
I.L.O YA GÖRE KOOPERATİFLER
A-Tarım ve ormancılık kooperatifleri 1- Pazarlama ve işletme kooperatifleri 2-Tedarik kooperatifler 3-Arazi kullanım kooperatifler 4-Hizmet kooperatifleri
B-Su ürünleri kooperatifler 1-Av malzemesi sağlama kooperatifler 2-Avcılık kooperatifler
3-İşletme kooperatifler 4-Pazarlama kooperatifler
C-Sanayi kooperatifler 1-İşçi üretim kooperatifleri 2-Esnaf ve zanaatkar kooperatifleri
3-Enerji üretim ve dağıtım kooperatifleri .4-Tüketim kooperatifleri.5- Eğitsel ve toplumsal amaçlı kooperatifleri .6-Tasarruf ve kredi kooperatifleri.7- Sigorta kooperatifleri
KOOPERATİFLERDE ÜST ÖRĞÜTLENME: kooperatifler yalnız başlarına sınırlı ölçüde ekonomik ve toplumsal katkılar sağlayabilirler.Ortaklarına ve çevresine daha yoğun ve yaygın hizmet götürmek istiyorsa bunu sağlayacak diğer kooperatiflerle işbirliğine gitmelidir.Aynı konuda çalışan kooperatifler işbirliği yapar Buna yatay örgütlenme denir Farklı konularda çalışan kooperatifler işbirliğine gider Buna da dikey örgütlenme denir
KOOPERATİFLER BİRLİĞİ:Aynı alanda çalışan kooperatiflerin bir araya gelerek yaptığı örgütlenmedir Başka bir deyişle bir çok kooperatifler bir araya gelerek yeni bir kooperatif kurarlar
KOOPERATİFLER MERKEZ BİRLİĞİ Aynı konuda çalışan belirli sayıdaki kooperatif birliğinin bir araya gelerek kurdukları kooperatif biçimindeki bu üst örgüte denir
DEVLET İLE İLİŞKİLER
SERBEST SİSTEM:Bu sistemde devlet kooperatiflerle özel olarak ilgilenmez . Biçimsel olarak izlemesi dışında özel bir çabası yoktur.
KARŞILIKLI YARDIM SİSTEMİ:Devlet kooperatifçiliğe kayıtsız değildir Bu hareketin toplumsal önemini kabul eder . kooperatiflere çeşitli yönden yardım eder.Ancak doğrudan doğruya karışmaz
VESAYET SİSTEMİ :Bu sistemde kooperatifler devlet kontrolü altındadır
DEVLETÇİLİK SİSTEMİ:Bu sistemde kooperatifçilik hareketi sistemin bir parçasıdır. Her şeyi devlet yapar .Yönetim devletin atadığı kişilerdir.
KİŞİLER NEDEN KOOPERATİF KURARLAR:Kişilerin belli bir ortak amaç etrafında toplanmaları ve bu amacı karşılıklı dayanışma ve işbirliği ile gerçekleştirmek için hareket etmeleri kuruluşta temel amaçtır.Kişiler bu amaçla şirket kurabilirler veya şirket yerine kooperatifi tercih edebilirler.Ancak küçük sermayeleri birleştirme ve dayanışma ile çok daha büyük işlem hacmine ulaşma hedefi kooperatifçiliğe daha uygundur.İyi niyetle kooperatif kurmak yetmez.Dayanışma ,karşılıklı yardım,işbirliği yapma ve saygınlığa ulaşma gibi duygu ve düşüncelerde çok önemlidir.Bir kooperatifin başarısı amacı gerçekleştirecek şekilde örgütlenmesi ve sağlıklı biçimde işletilmesi ile mümkündür.
KOOPERATİFİN KURULUŞ İŞLEMLERİ:1163 sayılı kooperatifler yasası 2.maddesine göre en az yedi ortak bir araya gelmeli bir ana sözleşme hazırlayarak ilgili bakanlıktan izin almalı kooperatif tescil ve ilan edilmelidir.
KURULUŞTAN ÖNCE YAPILACAK İŞLEMLER:
1-Ana sözleşme hazırlanır
2-Ana sözleşme en az yedi ortak tarafından imzalanır ve notere onaylatılır
3-Kurucu ortakların üstlendikleri sermaye paylarının ¼ bir bankaya bakanlık adına bloke edilir ve makbuz belgelere eklenir.
4-Ana sözleşme makbuz ve bir dilekçe ile bakanlığa başvurulur.
5-Bölge müdürlüğü veya bakanlıkça incelenen belgeler uygun görülürse bakanlık izni verilir.
6-İzin alındıktan sonra kooperatif merkezinin bulunduğu yerdeki ticaret sicile başvurularak ana sözleşme tescil ve ilan ettirilir.Bu ilan ticaret sicil gazetesinde yayınlandıktan sonra kooperatif tüzel kişilik kazanmış olur.
Tüzel kişilik kazanan kooperatifin kurucu ortakları kendi aralarında yönetim ve denetim kurulu oluşturarak ilk genel kurula kadar görevlerini sürdürürler.
KURULUŞ SIRASINDA YAPILACAK İŞLEMLER,TESCİL VE İLAN
Bakanlığın onayından sonra kooperatifin merkezinin bulunduğu yerdeki ticaret sicile kaydı yaptırılır.Tüzel kişilik kayıt işleminden sonra ana sözleşmenin önemli hükümlerinin ilanından sonra gerçekleşir.Ana sözleşmede TÜRKİYE TİCARET SİCİL GAZETESİNDE ilan edilecek bölümleri şunlardır
1-Ana sözleşmenin noterce onay tarihi.2-Kooperatifin amacı konusu ve varsa süresi
3-Kooperatifin unvanı ve merkezi
Kooperatifin sermayesi ve ödenen en az tutar ve her ortağın payı
Ortaklık payı bedellerinin ada yazılı olduğu
Kooperatifin nasıl temsil olunacağı ve denetleneceği
Yönetim kurulu ve temsile yetkili kişilerin ad ve soyadları.Kooperatifin şubeleri
KURULUŞTAN SONRA YAPILACAK İŞLER:
Bloke edilen sermayenin serbest bırakılması.Bunun için bakanlığa sicil gazetesi ana sözleşme ve bir dilekçe ile başvurulur.
İlk genel kurulun toplantıya çağrılması:Kurucu yönetim kurulu en kısa zamanda genel kurulu toplantıya çağırır ve gerçek yönetim denetim kurulu seçilir.
Kuruluş giderlerinin karşılanması:Bu giderler belgelendirilerek ilk genel kurula sunulur ve genel kurul bu giderlerin karşılama biçimini belirler
Öbür işler: Kooperatifin defterleri onaylattırılır Gelir ve gider makbuzları bastırılır.Mühür yaptırılır.Temsile yetkili kişilerin imza sirküleri notere tasdik ettirilir ve ilgili yerlere sunulur.Yeni ortak alınması çalışmalarına başlanır
DEĞERLENDİRME
1-Kuruluş giderleri nasıl karşılanır?Anlatınız
2-Kooperatifler en az kaç kişi ile kurulur? Söyleyiniz
3-Ana sözleşmeyi kimler hazırlar? Açıklayınız
4-Ana sözleşme nereye tasdik ettirilir?Anlatınız
5-Kooperatif kuruluşuna hangi bakanlık izin verir?Anlatınız
6-Kooperatifin tescili nerede yapılır?Anlatınız
7-Ana sözleşmenin yayınlandığı gazetenin ismini söyleyiniz
8-Vesayet sistemini anlatınız
9-Devletçilik sistemini anlatınız
10-Serbest sistemi açıklayınız
11-Kooperatifleri çalışma alanlarına göre sınıflandırınız
DERS ÖĞRETMENİ
Bülent Aktaşın
GÜNLÜK PLAN
DERS :İŞLETME BİLGİSİ VE KOOPERATİFÇİLİK
SINIF :3-B
SÜRE :40+40 DAKİKA
KONU :KOOPERATİFLERİN KURULUŞ İŞLEMLERİ
AMAÇLAR:
1-Kooperatif çeşitlerini açıklamak
2-Örgütlenmenin önemini açıklamak
3-Kooperatif ve devlet ilişkileri açıklamak
4-ATATÜRKÜN Kooperatifçilik ile ilgili görüşlerini açıklamak.
5-Kooperatiflerin kalkınmadaki yerini ve önemini açıklamak
6-Kuruluş işlemlerini açıklamak.
YÖNTEM VE TEKNİKLER:Anlatım-Soru-Cevap
KAYNAK ARAÇ VE GEREÇ :İşletme Bilgisi ( Sami Noğay),İşletme Bil.Koop (E.Özkan-H.Özkan)Ders notları
KONUNUN BÖLÜMLERİ
KİŞİLER NEDEN KOOPERATİF KURARLAR:Kişilerin belli bir ortak amaç etrafında toplanmaları ve bu amacı karşılıklı dayanışma ve işbirliği ile gerçekleştirmek için hareket etmeleri kuruluşta temel amaçtır.Kişiler bu amaçla şirket kurabilirler veya şirket yerine kooperatifi tercih edebilirler.Ancak küçük sermayeleri birleştirme ve dayanışma ile çok daha büyük işlem hacmine ulaşma hedefi kooperatifçiliğe daha uygundur.İyi niyetle kooperatif kurmak yetmez.Dayanışma ,karşılıklı yardım,işbirliği yapma ve saygınlığa ulaşma gibi duygu ve düşüncelerde çok önemlidir.Bir kooperatifin başarısı amacı gerçekleştirecek şekilde örgütlenmesi ve sağlıklı biçimde işletilmesi ile mümkündür.
KOOPERATİFİN KURULUŞ İŞLEMLERİ:1163 sayılı kooperatifler yasası 2.maddesine göre en az yedi ortak bir araya gelmeli bir ana sözleşme hazırlayarak ilgili bakanlıktan izin almalı kooperatif tescil ve ilan edilmelidir.
KURULUŞTAN ÖNCE YAPILACAK İŞLEMLER:
1-Ana sözleşme hazırlanır
2-Ana sözleşme en az yedi ortak tarafından imzalanır ve notere onaylatılır
3-Kurucu ortakların üstlendikleri sermaye paylarının ¼ bir bankaya bakanlık adına bloke edilir ve makbuz belgelere eklenir.
4-Ana sözleşme makbuz ve bir dilekçe ile bakanlığa başvurulur.
5-Bölge müdürlüğü veya bakanlıkça incelenen belgeler uygun görülürse bakanlık izni verilir.
6-İzin alındıktan sonra kooperatif merkezinin bulunduğu yerdeki ticaret sicile başvurularak ana sözleşme tescil ve ilan ettirilir.Bu ilan ticaret sicil gazetesinde yayınlandıktan sonra kooperatif tüzel kişilik kazanmış olur.Tüzel kişilik kazanan kooperatifin kurucu ortakları kendi aralarında yönetim ve denetim kurulu oluşturarak ilk genel kurula kadar görevlerini sürdürürler.
KURULUŞ SIRASINDA YAPILACAK İŞLEMLER,TESCİL VE İLAN
Bakanlığın onayından sonra kooperatifin merkezinin bulunduğu yerdeki ticaret sicile kaydı yaptırılır.Tüzel kişilik kayıt işleminden sonra ana sözleşmenin önemli hükümlerinin ilanından sonra gerçekleşir.Ana sözleşmede TÜRKİYE TİCARET SİCİL GAZETESİNDE ilan edilecek bölümleri şunlardır
1-Ana sözleşmenin noterce onay tarihi.
2-Kooperatifin amacı konusu ve varsa süresi.
3-Kooperatifin unvanı ve merkezi
4-Kooperatifin sermayesi ve ödenen en az tutar ve her ortağın payı.
5-Ortaklık payı bedellerinin ada yazılı olduğu.
6-Kooperatifin nasıl temsil olunacağı ve denetleneceği.
7-Yönetim kurulu ve temsile yetkili kişilerin ad ve soyadları.
8-Kooperatifin şubeleri
KURULUŞTAN SONRA YAPILACAK İŞLER:
Bloke edilen sermayenin serbest bırakılması.Bunun için bakanlığa sicil gazetesi ana sözleşme ve bir dilekçe ile başvurulur.İlk genel kurulun toplantıya çağrılması:Kurucu yönetim kurulu en kısa zamanda genel kurulu toplantıya çağırır ve gerçek yönetim denetim kurulu seçilir.
Kuruluş giderlerinin karşılanması:Bu giderler belgelendirilerek ilk genel kurula sunulur ve genel kurul bu giderlerin karşılama biçimini belirler.Öbür işler: Kooperatifin defterleri onaylattırılır Gelir ve gider makbuzları bastırılır.Mühür yaptırılır.Temsile yetkili kişilerin imza sirküleri notere tasdik ettirilir ve ilgili yerlere sunulur.Yeni ortak alınması çalışmalarına başlanır
DEĞERLENDİRME
1-Kuruluş giderleri nasıl karşılanır?Anlatınız
2-Kooperatifler en az kaç kişi ile kurulur? Söyleyiniz
3-Ana sözleşmeyi kimler hazırlar? Açıklayınız
4-Ana sözleşme nereye tasdik ettirilir?Anlatınız
5-Kooperatif kuruluşuna hangi bakanlık izin verir?Anlatınız.
6-Kooperatifin tescili nerede yapılır?Anlatınız.
7-Ana sözleşmenin yayınlandığı gazetenin ismini söyleyiniz
DERS ÖĞRETMENİ
Bülent Aktaşın
GÜNLÜK PLAN
DERS :İŞLETME BİLGİSİ VE KOOPERATİFÇİLİK
SINIF :3-B
SÜRE :40+40 DAKİKA
KONU :
1-Ana sözleşmeyi açıklamak
2-Ana sözleşmedeki zorunlu hükümleri açıklamak
3-Ana sözleşmedeki isteğe bağlı hükümleri açıklamak
4-Ana sözleşmedeki yorumlayıcı hükümleri açıklamak
5-Örnek bir ana sözleşme bölümlerini açıklamak.
AMAÇLAR:
YÖNTEM VE TEKNİKLER:Anlatım-Soru-Cevap
KAYNAK ARAÇ VE GEREÇ :İşletme Bilgisi ( Sami Noğay),İşletme Bil.Koop (E.Özkan-H.Özkan)Ders notları
KONUNUN BÖLÜMLERİ
KOOPERATİF ANA SÖZLEŞMESİ:Kooperatifler ilgili yasalar çerçevesinde kurulur ve işlerler.Ancak her kooperatifin kendine özgü bir yapısı ve işleyişi vardır.Yasadaki hükümler ayrıntıları belirtmez.Bu nedenle her bir kooperatifin işleyişiyle ilgili her ayrıntının yer aldığı ayrı bir belgeye gerek vardır İşte bu belgeye ANA SÖZLEŞME denir.Tüm ortaklar bir kooperatife üye olduklarında ana sözleşmeyi kabul ettiğini ve buradaki hükümlere uyacağını belirten bir imza atar.her kooperatif kendi özelliğine göre bir ana sözleşme hazırlayabilir.Ancak uygulamada tip ana sözleşmeler kullanılır.bu tip ana sözleşmeleri bakanlık veya kooperatiflerin üst kuruluşları hazırlar.Kurucular bu tip ana sözleşmeyi alırlar ve kuruluş işlemlerini başlatırlar.
A-ANA SÖZLEŞMEDE BULUNMASI ZORUNLU HÜKÜMLER:İlgili yasanın 4 maddesine göre bu hükümler şunlardır.
1-Kooperatifin adı ve merkezi . 2-Amacı ve çalışma konuları
3-Ortaklık sınıfını kazandıra ve kaybettiren hal ve şartlar
4-Ortaklık payı tutarı ve ¼ peşin ödenmesi . 5-Ortakların sorumluluk durumu ve derecesi
6-Yönetici denetçi organlarının görev yetki ve sorumlulukları seçim şekilleri.
7-Temsile ait hükümler
8-Yıllık gelir ve gider farkları hesaplama ve kullanma şekli.
9-Kurucuların adı soyadı iş adresleri
B-ANA SÖZLEŞMEDE BULUNMASI İSTEĞE BAĞLI HÜKÜMLER
1-Genel kurulun toplanması kararların alınması ve oyların kullanılması
2-Çalışma şekline dair esaslar . 3-Kooperatifin süresi
4-Kooperatifin başka bir kooperatifle birleşmesine dair hükümler
C-YORUMLAYICI HÜKÜMLER
Kooperatifler yasası isteğe bağlı hükümlerden “genel kurulun toplantısı ,kararların alınması,oyların kullanılması ve kooperatifin çalışma şekline dair esaslara ilişkin ana sözleşmeye bir hüküm konmamışsa bu konuların nasıl yorumlanacağını ayrı bir madde ile göstermiştir.yasaya göre genel kurul toplantısına ilişkin açıklık yoksa şu hüküm uygulanır.
Genel kurul temsile yetkili kişiler tarafından imzalana ve taahhütlü mektuplarla yazılı olarak imza karşılığı toplantıya çağrılır.Çalışma şekli ile ilgili açıklık yoksa şu hüküm uygulanır.Kooperatifin faaliyeti amacı ve çalışma konusuyla sınırlıdır.
DEĞERLENDİRME
1-Ana sözleşmeyi açıklayınız.2-Zorunlu hükümlerden 3 tanesini sayınız.3-İsteğe bağlı hükümleri sayınız.4-Yorumlayıcı hükümleri sayınız
DERS ÖĞRETMENİ
Bülent Aktaşın
GÜNLÜK PLAN
DERS :İŞLETME BİLGİSİ VE KOOPERATİFÇİLİK
SINIF :3-B
SÜRE :40+40 DAKİKA
KONU :SORUMLULUK HALLERİ
AMAÇLAR:
1-Yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğunu açıklamak
2-Denetim kurulu üyelerinin sorumluluğunu açıklamak
3-Kooperatif genel kurulunda aklamayı açıklamak
KONUNUN BÖLÜMLERİ
KURULUŞTAN SONRA YAPILACAK İŞLER:
1-Bloke edilen sermayenin serbest bırakılması.Bunun için bakanlığa sicil gazetesi ana sözleşme ve bir dilekçe ile başvurulur.
2-İlk genel kurulun toplantıya çağrılması:Kurucu yönetim kurulu en kısa zamanda genel kurulu toplantıya çağırır ve gerçek yönetim denetim kurulu seçilir.
3-Kuruluş giderlerinin karşılanması:Bu giderler belgelendirilerek ilk genel kurula sunulur ve genel kurul bu giderlerin karşılama biçimini belirler
4-Öbür işler: Kooperatifin defterleri onaylattırılır Gelir ve gider makbuzları bastırılır.Mühür yaptırılır.Temsile yetkili kişilerin imza sirküleri notere tasdik ettirilir ve ilgili yerlere sunulur.Yeni ortak alınması çalışmalarına başlanır
YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN SORUMLULUĞU:
Yönetim kurulu üyeleri işlerini bir iş adamı gibi titiz,bilinçli,sorumlu ve ileriyi görerek yapmak zorundadır.Yasaya göre kooperatif işlerinin yönetimi için gerekli titizliği gösterir kooperatifin başarısı ve gelişmesi için bütün gayretini sarf eder .
Grekli titizliği göstermemişse ileri gelen zararlardan dolayı sorumlu olurlar.Genel kurul tutanaklarını defterlerin düzenli biçimde tutmak ve saklamak zorundadırlar.Bilançoyu hazırlamak ve denetleme kuruluna vermek zorundadırlar.
Yönetim kurulu ve kooperatif memurları kendi kusurlarından dolayı sorumludurlar.Özellikle kooperatifin para mal bilanço tutanak rapor evrak defter ve belgeleri üzerinde işledikleri suçtan dolayı devlet memuru gibi ceza görürler.Ağır ceza mahkemesinde yargılanırlar
DENETİM KURULU ÜYELERİNİN SORUMLULUĞU:
Denetçiler yılda en az dört kere toplanıp kooperatifin işlemlerini ve hesaplarını denetlemek ,mallarını ve kasayı saymak ve sonuçlarını bir rapora bağlamak zorundadırlar
Denetçiler yasanın verdiği bu görevlerini yapmadıkları zaman doğan zararlardan dolayı kusurlu olmadıklarını kanıtlamadıkça sorumluluktan kurtulamazlar.Denetçilerde devlet memuru gibi ceza görürler.Ağır ceza mahkemesinde yargılanırlar.
DEĞERLENDİRME
1-Yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğunu açıklayınız
2-Denetim kurulu üyelerinin sorumluluğunu açıklayınız
3-Yönetim ve denetim kurulu üyeleri hangi mahkemede yargılanırlar?Açıklayınız
4-Yönetim ve denetim kurulu üyeleri nerede ve nasıl aklanırlar?Açıklayınız.
DERS ÖĞRETMENİ
Bülent Aktaşın
GÜNLÜK PLAN
DERS :İŞLETME BİLGİSİ VE KOOPERATİFÇİLİK
SINIF :3-B
SÜRE :40+40 DAKİKA
KONU :
AMAÇLAR:
1-Kooperatif ortaklığını açıklamak
2-Kimlerin kooperatife ortak olabileceğini açıklamak
3-Gerçek kişilerin ortaklığını açıklamak
4-Tüzel kişilerin ortaklığını açıklamak
5-Kooperatif ortaklığının nasıl sona ereceğini açıklamak
YÖNTEM VE TEKNİKLER:Anlatım-Soru-Cevap
KAYNAK ARAÇ VE GEREÇ :İşletme Bilgisi ( Sami Noğay),İşletme Bil.Koop (E.Özkan-H.Özkan)Ders notları
KONUNUN BÖLÜMLERİ
ORTAK OLMANIN ANLAMI:Kooperatiflerde sermaye sahipleri kooperatif ortaklarıdır.
Başka bir anlatımla kooperatifin her türlü işlerinde ortaklar yasalara uygun olarak söz sahibi olacaklardır.Kooperatiflerde sermaye sahibi olan kişilere üye denmez,ortak denir.Çünkü onlar yabancı değil tam anlamıyla kooperatifin sahibidirler.
Ortaklığın bu derece önemli olması sebebiyle yasalar ve ana sözleşmeler ,ortaklıkla ilgili bir çok hüküm getirmiştir.Bu hükümler bir yandan ortakları korurken öbür yandan da ortakların zarar görmemesini göz önünde tutmuştur. Yasaya göre iki çeşit ortak alınabilir
1-GERÇEK KİŞİLER:Yasaya göre kooperatif ortaklığına girebilmek için kişilerin medeni haklarını kullanma yeterliliğine sahip olmaları gerekir.Ortak olmak isteyen gerçek kişiler ana sözleşmeyi okuyarak ,burada yazılı hak ve ödevleri kabul ettiklerini belirten bir dilekçe ile kooperatif yönetim kuruluna müracaat ederler.
Yönetim kurulu bu başvuru üzerine ortak olmak isteyenin yukarıdaki şartları taşıyıp taşımadığını araştırır.Bu koşulları taşıyanlar kooperatife ortak olarak kabul edilir.
2-TÜZEL KİŞİLERİN ORTAKLIĞI:Yasaya göre özel idareler,belediyeler,köyler gibi kamu tüzel kişileri ile cemiyetler ve dernekler,kamu iktisadi teşebbüsleri ve kooperatifler amaçları bakımından ilgilendikleri kooperatifin kuruluşlarına yardımcı olur ve ortak olabilirler.
ORTAKLIĞIN SONA ERMESİ:
Kooperatifler yasasının en önemli maddeleri kooperatif ortaklığının çeşitli nedenlerle yok olmasına ilişkindir.Ortaklığın sona ermesi iki temel nedenle gerçekleşir.
A-ORTAĞIN KOOPERATİFTEN ÇIKMASI:
Çeşitli nedenlerle ortak kooperatiften çıkmak isteyebilir.
1-Kendi isteği ile kooperatif ortaklığından ayrılması
2-Kendi isteği dışında ortaklıktan ayrılması
a-Ortağın ölümü b-Ortaklığın başkasına devri c- Görevin yada hizmetin bitmesi
KENDİ İSTEĞİ İLE ORTAKLIKTAN AYRILMA:Yasada aranan şartları taşıyan herkes ortak olabildiği gibi ortaklıktan da ayrılabilir.Ortaklıktan çıkış bir hesap senesi sonu için en az 6 ay önceden haber verilerek yapılır.Başvuru yönetim kurulunda görüşülür ve karara bağlanır.
DEĞERLENDİRME
1-Ortak olmanın anlamını açıklayınız.2-Kooperatiflere kimler ortak olabilirler?Açıklayınız
3-Kooperatife ortak olabilecek tüzel kişileri sayınız.4-Ortaklıktan çıkma yollarını sayınız
5-Ortağın isteği ile ortaklıktan çıkmasını açıklayınız
DRES ÖĞRETMENİ
Bülent Aktaşın
GÜNLÜK PLAN
DERS :İŞLETME BİLGİSİ VE KOOPERATİFÇİLİK
SINIF :3-B
SÜRE :40+40 DAKİKA
KONU :
AMAÇLAR:
1-Kooperatiflerde tutulması mecburi defterleri açıklamak
2-Yevmiye defterini açıklamak
3-Büyük defteri açıklamak
4-Defterlerden doğan sorumlulukları açıklamak
5-Gelir gider farkını açıklamak
6-Yedek akçe farkını açıklamak
YÖNTEM VE TEKNİKLER:Anlatım-Soru-Cevap
KAYNAK ARAÇ VE GEREÇ :İşletme Bilgisi ( Sami Noğay),İşletme Bil.Koop (E.Özkan-H.Özkan)Ders notları
KONUNUN BÖLÜMLERİ
GENEL OLARAK DEFTERLER:kooperatiflerde mali işlemlerin kaydedilmesinde çok çeşitli defterler kullanılmaktadır.Bunların bir bölümünün kullanılması kanunen mecburidir.V.U.K kooperatifleri birinci sınıf defter tutan işletme saymakta ve kooperatiflerde bu işletmeler için geçerli olan bütün defterleri tutmak zorundadır.Kooperatiflerin yasal olarak tutması zorunlu defterler şunlardır.defterler kullanılmadan önce notere onaylatılmak zorundadır.
1-YEVMİYE DEFTERİ:Mal alış ve satışının yazıldığı defterdir.Yazma işlemi on günden fazla geciktirilemez.
2- BÜYÜK DEFTER:Büyük deftere işlemlerin kaydı yevmiye defterindeki kayıtlardan yararlanarak yapılır.Doğrudan doğruya fişlerden de yararlanarak yapılabilir.
3-ENVANTER DEFTERİ:Kooperatifin işe başlama tarihinde veya bir hesap dönemi sonunda envanterde saptanan tüm varlık ve borçların kaydedildiği defterdir.Ayrıca işe başlama ve dönem sonu bilançoları da bu deftere kaydedilir.
4-ORTAKLAR PAY DEFTERİ:Ortaklık paylarının yazıldığı defterdir.
5-ÜYE AİDAT DEFTERİ:Üye aidatlarının yazıldığı defterdir.
6-YÖNETİM KURULU KARAR DEFTERİ:Yönetim kurulu kararlarının yazıldığı defterdir.
Bu defterlerin yanında daha başka bir çok yardımcı defterlerde tutulabilir.Bunlar imalat defteri,bitim işleri defteri,Ambar defteri,Duran varlık ve amortisman defteri vb .
KOOPERATİFLERDE GELİR-GİDER FARKININ DAĞITILMASI:Bir yıllık çalışma sonunda olumlu bir gelir elde ediliyorsa buna olumlu gelir gider farkı denir.Kooperatifler olumlu gelir gider farkı elde etmişlerse belli bölümünü kooperatife ayırdıktan sonra kalanını ortaklara dağıtabilir.Bu fark ortakların kooperatifle iş yapmaları nispetinde dağıtılır.
Kooperatifler defterlerini on yıl saklamak ve yetkililer isterlerse vermek zorundadırlar.Aksine davranan yöneticiler hakkında yasal işlem yapılır.
DEĞERLENDİRME
1-Tutulması zorunlu defterleri sayınız
2-Gelir gider farkı nasıl dağıtılır? Açıklayınız
3-Defterlerin kaç yıl saklanma mecburiyeti olduğunu anlatınız
4-Üye aidat defterini anlatınız
DERS ÖĞRETMENİ
Bülent Aktaşın
GÜNLÜK PLAN
DERS :İŞLETME BİLGİSİ VE KOOPERATİFÇİLİK
SINIF :3-B
SÜRE :40+40 DAKİKA
KONU :
AMAÇLAR:
1-Genel kurulu açıklamak
2-Genel kurul çeşitlerini açıklamak
3-Genel kurul yetkilerini açıklamak
4-Genel kurul gündemini açıklamak
YÖNTEM VE TEKNİKLER:Anlatım-Soru-Cevap
KAYNAK ARAÇ VE GEREÇ :İşletme Bilgisi ( Sami Noğay),İşletme Bil.Koop (E.Özkan-H.Özkan)Ders notları
KONUNUN BÖLÜMLERİ
GENEL KURUL:Genel kurul ortakları temsil eden en üst organdır.Bütün ortaklar doğrudan veya temsilcileri vasıtası ile katılarak Kooperatifin karar ve oluşum sürecinde ortaklık haklarını kullandıkları bir organdır.
OLAĞAN GENEL KURUL:Kooperatifin hesap dönemi sonunda her yıl 1 Ocak 30 haziran tarihleri arasında yaptığı toplantıya olağan genel kurul denir.Bu kurulda yönetici ve denetçiler bir yıllık çalışmalarının hesabını verirler .Yeni yönetici ve denetçiler seçilir yeni kararlar alınır.
OLAĞANÜSTÜ GENEL KURUL:Kooperatif açısından gerekli ve önemli durumların ortaya çıktığı beklenmedik olayların geliştiği durumlarda yapılır.Gündemi ve zamanı belli değildir.
ÇAGRISIZ GENEL KURUL:Kooperatifin bütün ortakları toplantıda hazır bulunuyorsa ve itirazda söz konusu değilse çağrı hükümlerine uyulmamış olunsa bile karar alınabilir.
GENEL KURULUN GÖREV VE YETKİLERİ:
Başkanlık divanını seçmek,gelir gider farkı hesabı ve yıllık çalışma raporunu incelemek,yapılan önerileri incelemek ve uygulamak,yönetim kurulu ve denetçileri seçmek,huzur haklarını tespit etmek,Ortaklıktan çıkarılma kararlarına itirazı görüşmek,
Gerekirse hesap inceleme komisyonu seçmek,Ana sözleşmede yapılacak değişiklikleri kararlaştırmaktır.Genel kurulu toplantıya yönetim kurulu ,denetim kurulu.Ortakların onda biri,tasfiye memurları,mahkeme,ilgili bakanlık çağırabilir.
Genel kurul öncesi ortakların ¼ toplantıda hazır bulunmalıdır.Gündem belli olmalıdır.
Ortaklara usulüne uygun duyuru yapılmış olmalıdır.hazır bulunanlar listesi düzenlenmelidir.Hükümet temsilcisi hazır bulunmalıdır.
ÖRNEK GÜNDEM:Açılış,Divan başkanı ve üyelerin seçimi,Yönetim kurulu çalışma raporunun okunması,Denetim kurulu çalışma raporunun okunması,Bilanço gelir gider farkları hakkında tartışma ,Yönetim ve denetim kurulu raporlarının tartışılması ve kabul edilmesi,Yeni yöneticilerin seçilmesi,görüş ve dilekler
Genel kurul kararları salt çoğunlukla alınır.Oylar eşit çıkarsa karar reddedilmiş sayılır
Genel kurul kararlarına itiraz bir ay içinde mahkemeye yapılır.Mahkeme kararları tüm
Ortaklar için geçerlidir.Genel kurulda gündemde olmayan maddeler görüşülemez.Ancak ortakların 1/10 nun gündeme geçilmeden önce yazılı başvurusu halinde genel kurula katılanların yarıdan bir fazlasının oyu ile gündeme bazı maddeler ilave edilir.Tutanaklar başkanlık divanınca imzalanır.
DEĞERLENDİRME
1-Genel kurulu kimler toplantıya çağırabilir?2-Yönetim kuruluna kimler neden seçilemezler?
3-Denetim kurulunun görevlerini sayınız4-Örnek bir gündem hazırlayınız
5-Genel kurul öncesi yapılacak işleri sayınız6-Divan başkanını görevlerini açıklayınız
DERS ÖĞRETMENİ
Bülent Aktaşın
